Do widzenia, „Idioto”!

Do widzenia, „Idioto”!

Wraz z końcem września żegnamy wrocławskiego Idiotę Teatru Muzycznego Capitol. Spektakl powstały na podstawie powieści Dostojewskiego, w reżyserii Wojciecha Kościelniaka, być może nie jest takim, jakim rosyjski pisarz chciałby go widzieć, ale ten zabieg uwspółcześnienia nie razi, a nawet bardzo się podoba.

Jest to przedstawienie ciekawie zainscenizowane i świetnie zagrane. Skromne wizualnie, przez co całość wydaje się kameralna, bo i scenografia ogranicza się do czerwonej, bardzo nowocześnie wyglądającej lodówki, przeciąganej przez bohaterów z kąta w kąt. Lodówka staje się pretekstem do utworzenia stałego miejsca spotkań, ale reżyser umieszcza ją w centrum, żeby powiedzieć: „tu nie chodzi o Dostojewskiego”. Istotnie – nie chodzi. Klimatu powieści ten musical nie oddaje, ale jest udaną próbą odpowiedzi na wielkie, uniwersalne pytania świata, poza tym – jest po prostu dobrym przedstawieniem od strony muzycznej, momentami zabawnym, ale przede wszystkim naprawdę pomysłowym. Długie monologi powieści tworzą teksty piosenek (świetny występ Bartosza Pichera w roli Ferdyszczenki!), a oprawę muzyczną budują dwa akordeony. Trafionym w dziesiątkę pomysłem było wykorzystanie fragmentów powieści, bo – jak się okazało – mogą powstać z nich świetne piosenki.

Poza nowoczesną lodówką w klimat naszej epoki wpisują się także kostiumy aktorów, telefony komórkowe oraz – momentami – młodzieżowy slang. W ważniejszych rolach obsadzono śmietankę Capitolu. Znakomita jest Ewelina Adamska-Porczyk jako niema komentatorka wydarzeń, tancerka nieprzeciętna, subtelna i profesjonalna. Jej taniec i sposób poruszania są czymś, co trzyma spektakl w ryzach. Niby nic, a jednak ten delikatny szczegół jest jak wisienka na torcie przygotowanym przez Kościelniaka.

W rolę księcia Myszkina wcielił się Jakub Lasota – do bólu grzeczny, uprzejmy i niespotykanie „ludzki człowiek” o łagodnym spojrzeniu – dokładnie taki, jak bohater Dostojewskiego, tak samo zresztą kontrastuje z ordynarnym Gawriłą Ardalionowiczem Iwołginem czy samą Nastazją Filipowną. Ta – grana przez Helenę Sujecką – jest kobietą demoniczną i niepokorną. Jedną z lepszych scen spektaklu jest jej rozpaczliwy taniec wokół ognia chwilę po tym, jak dowiaduje się, że została sprzedana za 100 tysięcy.

Kościelniak przedstawia licytację o Nastazję jako zebranie urzędników. Mają na sobie formalne stroje i chodzą z kąta w kąt jak marionetki, wpatrzone w jeden punkt, wyśpiewując coraz wyższe sumy. Nie pozostaje w tle i tym razem Cezary Studniak (tu w roli Parfiona Rogożyna), który jest dobrym wokalistą i, niezmiennie, doskonałym aktorem.

Kościelniak zrobił na podstawie Idioty spektakl, który traktuje o uniwersalnych problemach – o pogoni za pieniądzem, przebiegłych mężczyznach i niewiernych kobietach. W tej inscenizacji wszyscy poszukują szczęścia albo przynajmniej spełnienia. Reżyser mniej zajął się tytułową postacią, a bardziej skupił się na Nastazji Filipownej czy Rogożynie, ich punkcie widzenia świata i osobistych porażkach. Szkoda, że przedstawienie zeszło już z afisza, ale – jak uznał Konrad Imiela – można będzie liczyć na wznowienie. I ja liczę.

Karolina Obszyńska, Teatralia Wrocław

Teatr Muzyczny Capitol (Wrocław)

Idiota

według powieści Fiodora Dostojewskiego
scenariusz i reżyseria: Wojciech Kościelniak
muzyka i kierownictwo muzyczne: Piotr Dziubek
teksty piosenek: Rafał Dziwisz
scenografia i animacje: Damian Styrna
kostiumy: Katarzyna Paciorek
choreografia: Beata Owczarek i Janusz Skubaczkowski
obsada:
Książę Myszkin: Jakub Lasota
Parfion Rogożyn: Cezary Studniak
Nastazja Filipowna Baraszkow: Helena Sujecka 
Iwan Fiodorowicz Jepanczyn: Andrzej Gałła
Jelizawieta Prokofiewna Jepanczyn: Ewa Klaniecka
Agłaja Iwanowna Jepanczyn: Justyna Antoniak
Adelajda Iwanowna Jepanczyn: Elżbieta Romanowska (28–30 września 2012)/Justyna Woźniak 
Aleksandra Iwanowna Jepanczyn: Agnieszka Oryńska-Lesicka
Gawriła Ardalionowicz Iwołgin: Mikołaj Woubishet
Ferdyszczenko: Bartosz Picher
Afanasij Iwanowicz Tocki: Tomasz Sztonyk
Niemka: Magdalena Wojnarowska
Urzędnik I: Maciej Maciejewski
Urzędnik II: Tomasz Leszczyński
Dziewczyna: Ewelina Adamska-Porczyk (28–30 września 2012)/Małgorzata Fijałkowska 
Matrioszki: Marta Dzwonkowska, Agnieszka Hajduk, Katarzyna Hybiak, Julia Kulpa, Maria Małkiewicz, Ewa Szlempo

Muzycy: Jacek Berg, Piotr Dziubek

premiera: 9 października 2009 roku