Rewolucja troski (Dziewczyny opisują świat)

Rewolucja troski (Dziewczyny opisują świat)

Aleksandra Jakubczak, reżyserka Dziewczyny opisują świat, postanowiła zgłębić temat mechanizmów pisania pamiętników i przenieść owe doświadczenia w strefę widzialności. W ramach rezydencji w Scenie Roboczej Jakubczak ogłosiła open call, w którym zachęcała dziewczyny do oddawania swoich zapisków. Na ich podstawie, jako finał projektu, powstała instalacja performatywna, która jest wynikiem licznych spotkań i warsztatów wokół pozyskanych materiałów. Dziewczyństwo – świat widziany z nowej perspektywy, innej od tej na co dzień zdominowanej zmaskulinizowanym dyskursem. Niezwykle ważny głos osób biorących udział w projekcie, które pokazały, jak tworzy się kobiecy, a raczej dziewczyński podmiot. Pamiętniki są często pierwszym polem, na którym odbywa się walka z własną osobowością, ale również jest to pierwsza przestrzeń, która pozwala na zwierzenia bez oceniania; daje swobodę wypowiedzi. To w tym miejscu odkrywają się przed autorkami nowe role społeczne, z którymi polemizują. Opisując swoje doświadczenia, porównują i analizują działania oraz wybory, których dokonują, wybierając te, które są im najbliższe, które tworzą ich tożsamość. To, czego wymaga społeczeństwo i rodzice zostaje zderzone z ich oczekiwaniami wobec samych siebie, budzi bunt. Przedstawianie własnych przeżyć w postaci prywatnych zapisków jest swego rodzaju przejęciem kontroli nad rzeczywistością. To, co zapisane staje się widzialne, przez co bardziej realne.

W spektaklu to właśnie pamiętniki wysuwają się na pierwszy plan. Historie z nich płynące, które odczytują performerki (Paula Maria GłowackaCristina FerreiraLena Schimscheiner), stanowią źródło informacji o kształtujących się podmiotach, wchodzących w świat dojrzałości. Każda z opowieści słyszalna jest osobno, jednak w swoisty sposób splatają się ze sobą, niejako wchodząc w dialog; jakby na scenie znajdowały się autorki teksów, które dzielą się nimi miedzy sobą. Opowieści są niezwykle proste, wyjęte z codzienności; bez dookreślania odbiorcy_odbiorczyni, bez pośrednika_czki, bez hierarchii. Prostota przejawia się również w scenografii. Twórczynie zrezygnowały z tradycyjnej widowni na rzecz piankowych materacy rozłożonych na scenie. Zabieg ten wytwarza bardzo prywatną atmosferę, bliską relację widziów_ek zarówno z performerkami, jak i z poszczególnymi historiami, które odczytywane są wśród publiczności; jakbyśmy wspólnie znajdowały_li się w prywatnym pokoju za zamkniętymi drzwiami. Artystki już od rozpoczęcia spektaklu generują niezwykle silne poczucie troski i siostrzeństwa. Przemieszczając się po scenie, szepczą widzom_kom sekrety, wytwarzając tym samym poczucie współuczestnictwa w relacji. Po każdym zwierzeniu łączą się w ciepłym, siostrzanym uścisku, co tylko podkreśla ważność kategorii zrozumienia i wsparcia. Osoby siedzące na widowni ze skupieniem słuchają opowieści, które odzwierciedlają również doświadczenie młodości większości z nich, o czym świadczą liczne uśmiechy na ich twarzach. Performerki nie wcielają się w rolę autorek tekstów. Czytają kolejne kartki z pamiętników, dzięki czemu przekaz jest bardziej intymny; wybrzmiewa w taki sposób, w jaki został zapisany. Poszczególne wyznania pełne są humoru, ale również licznych wątpliwości i bólu. Pierwsze miłości, relacje z rodzicami, inicjacje seksualne czy plany na przyszłość to etapy, które stanową oś dramaturgii. Historie te płynnie przechodząc przez siebie, budują obraz stawania się „kobietą”.
Dziewczyny opisują świat odczytywać można na wielu poziomach, w zależności od własnych doświadczeń, wspomnień czy stopnia zaangażowania emocjonalnego. Siostrzeństwo, łobuzerstwo, romantyczność, niepewność przeplatają się ze sobą, tworząc obraz pięknej dziewczyńskości, pełnej siły do walki ze społecznymi normami. Owa instalacja performatywna to doświadczenie troski i wsparcia, przypominające o wzajemnym dbaniu o sobie i o kształtowaniu własnej tożsamości w zgodzie ze sobą; jest również o solidarności, która pomaga przekraczać granice i kreować świat oczami kształtującego się kobiecego/dziewczyńskiego podmiotu. Dziewczyny opisują świat to niezwykle ważny głos w kontekście kształtującego się nowego ruchu feministycznego w Polsce.

Zosia Rogowska, Teatralia Poznań

Internetowy Magazyn „Teatralia”, numer 244/2018

Dziewczyny opisują świat 

Kreacja i performance: Paula Maria GłowackaCristina FerreiraLena Schimscheiner
Kreacja i przestrzeń: Jana Łączyńska
Dźwięk: Grażyna Biedroń
Konsultacje: Zofia KrawiecKatarzyna Sikora
Koncepcja i reżyseria: Aleksandra Jakubczak
Produkcja: Centrum Rezydencji Teatralnej SCENA ROBOCZA
Premiera: 27 kwietnia 2018

fot. Jędzej Nowicki

Zosia Rogowska, rocznik ’93. Absolwentka Kulturoznawstwa, studentka Mediów Interaktywnych i Widowisk. Feministka. Uwielbiająca czytać wegetarianka. Miłośniczka kotów i czarnej kawy.