Z pamiętnika Witolda G.

Dwa młodzieńcze opowiadania Witolda Gombrowicza (tytułowy „Pamiętnik Stefana Czarnieckiego” i „Na kuchennych schodach”) posłużyły Jackowi Bunschowi za kanwę kameralnego, przenikliwego i wciąż aktualnego przedstawienia. Reżyser umiejętnie zestawił teksty Gombrowicza, połączył je w spójną opowieść o człowieku, który poszukuje tożsamości, sięga do głębi swojej duszy, odkrywa swoje najintymniejsze „ja”.

Bohaterem pierwszej części spektaklu jest Stefan – syn Polaka (szlachcica wyznającego narodowe i religijne wartości, a w rzeczywistości ksenofoba) oraz Żydówki (bogatej, nienawidzącej świata dewotki, która przeszła na katolicyzm). Stefan wspomina swoje dzieciństwo i młodość, przywołuje sceny z domu rodzinnego oraz obrazy z ławy szkolnej – wszystko po to, by określić siebie jako człowieka, nadać sobie pewien status, by nie być „szczurem bez maści”. Ów „werbalny pamiętnik” Stefana to nieco śmieszny, nieco smutny zapis prób urzeczywistnienia (narzuconych przez rodziców i społeczeństwo) wyobrażeń o miłości do Polski, rodziny, kobiety.

Bohaterem drugiej części przedstawienia jest Filip – urzędnik Ministerstwa Spraw Zagranicznych, którego dyplomatyczna kariera oraz ułożone życie małżeńskie nie bardzo idą w parze ze skrzętnie ukrywanymi żądzami: pociągiem do kobiet niskiego stanu, prostych służących. Filip krok po kroku odkrywa swoje erotyczne fantazje. Fascynacja służącą, jej „grubą łydką” i potajemnymi zalotami ostatecznie sprowadza się do tyranii konwenansów, czyli gombrowiczowskiego uwięzienia w formie. Nikt, kto jest wyżej, nie może spoufalać się z tym, kto jest niżej. Dlatego nie bez znaczenia jest końcowa intuicja (a może pewność?) Filipa, który swoją egzystencję określa jednym słowem: potrzask.

Twórcom szczecińskiego spektaklu wystarczyła ascetycznie wyposażona scena (jedna kołdra, dwa krzesła, trzy zwisające z sufitu obrazo-lustra), punktowe światło oraz koncertowo grająca czwórka aktorów, by stworzyć współczesną opowieść przepojoną myślą i duchem Gombrowicza.

Paulina Borek-Ofiara, Teatralia Radom

Internetowy Magazyn „Teatralia”, numer 182 /2016

XII Międzynarodowy Festiwal Gombrowiczowski w Radomiu

Pamiętnik Stefana Czarnieckiego

reżyseria: Jacek Bunsch

Teatr „Piwnica przy Krypcie”, Szczecin