Looking for meaning in all that moves (Relacja z festiwalu TANIEC PRAGA 2014)

Liczba 26 stała się tegorocznym symbolem czeskiego tanecznego przeglądu. 26. edycja Międzynarodowego Festiwalu Tańca Współczesnego i Teatru Ruchu TANIEC PRAGA 2014 trwała bowiem równy miesiąc – od 26. maja do 26. czerwca. Impreza objęła swoim zasięgiem aż 14 miast całej republiki, m.in. Brno, Czeskie Budziejowice, Ołomuniec i Ostrawę, ale centrum wydarzeń pozostała bez zmian Praga. Główny program artystyczny trwał od 2. do 26. czerwca, a w roli gospodarza festiwalu wystąpił tradycyjnie Teatr Ponec. Partnerami imprezy byli m.in. Ministerstwo Kultury Republiki Czeskiej, Ambasada Izraela w Pradze, Instytut Francuski, Czeska Telewizja oraz Czeskie Centrum.

Praski przegląd festiwalowy zainaugurowała australijska gwiazda teatru tańca i choreografka Lucy Guerin spektaklem Conversation Piece, w którym myśl przewodnia krąży wokół roli telefonu iPhone w życiu współczesnych społeczeństw. Wkrótce potem, 5. czerwca, widzowie mieli okazję zobaczyć jeden z ostatnio powstałych projektów francuskiego tancerza Jérôma Bela Cédric Andrieux. Tytułowy bohater inscenizacji jest sławnym tancerzem z bogatą karierą artystyczną, m.in. jako solista lyońskiej Opera Ballet. Andrieux grając samego siebie snuje rozważania nad własną karierą, opowiada i zarazem tańczy historię swojego życia w formie uporządkowanych portretów choreograficznych.

Ponadto w ramach współpracy festiwalu z trwającymi od 18. do 21. czerwca Dniami Jeruzalem w Pradze swoje spektakle zaprezentowali artyści z Izraela. Einat Ganz, absolwentka Akademii Teatralnej w Amsterdamie, wystąpiła z przedstawieniem All we ever wanted was everything, którego główny wątek stanowi konfrontacja syjonistycznych wizji niepodległego państwa żydowskiego z rzeczywistością współczesnego Izraela. Autorka stawia m.in. pytania o cenę, jaką trzeba zapłacić za wierność ideałowi ojczyzny oraz skutki uboczne upragnionej i krwawo zdobytej wolności. Dzięki wykonywanej na żywo muzyce wątek izraelski wywołuje skojarzenia z ruchem zniewolonych Afroamerykanów z lat 30. XX wieku. Pierwotne melodie zostały w spektaklu dodatkowo urozmaicone cytatami z tekstów syjonistycznych klasyków.

W ramach Dni Jeruzalem swoje spektakle zaprezentowały również młode choreografki Iris Erez oraz Noa Zuk. Erez, absolwentka psychologii Uniwersytetu w Tel Awiwie, wystąpiła z projektem Homesick, w którym troje tancerzy podejmuje cielesną walką zarówno z otoczeniem jak i własnym wnętrzem, w poszukiwaniu domu i swojego miejsca na ziemi. W spektaklu sfera intymna nieustannie przeplata się z publiczną, co wywołuje całą serię dialektycznych napięć i konfliktów. Uformowany przez Iris Erez koncept domu jest bardzo delikatny i niestabilny, przez co w efekcie rozpada się na wiele mniejszych znaczeń – od tych najbardziej intymnych po społeczne i polityczne.

Noa Zuk, współpracująca w latach 2000-2009 z Batsheva Dance Company, zaprezentowała w Pradze półgodzinny duet Doom Doom Land, którego podstawę tworzy język gestów, mowa ciała i analiza rytuałów. Tancerze konfrontują język ludzi z odgłosami zwierząt, choreografię ze spontanicznym ruchem oraz sferę natury i pierwotności z kulturą i cywilizacją. Paleta ruchów sprawia wprawdzie wrażenie naturalnej i przypadkowej, ale jest doskonale przygotowana i zsynchronizowana. Spektakl Zuk tworzy niesamowitą rytmicznie strukturę, w której język, gesty i ruch performerów stapiają się w jedną konceptualną całość.

Punkt kulminacyjny festiwalu stanowiły dwa precedensowe wydarzenia artystyczne. Do Pragi, zaledwie 12 dni po światowej premierze w Wiedniu, zawitał belgijski choreograf Alain Platel ze swoim najnowszym transgatunkowym projektem Coup Fatal, stworzonym we współpracy z czternastoma kongijskimi tancerzami i muzykami. Poza tym festiwal po raz pierwszy osobiście zaszczyciła swoją obecnością kanadyjska tancerka i reżyserka Marie Chouinard z dwoma spektaklami: wielokrotnie już nagradzanym Świętem wiosny i Mouvements (na motywach dzieła francusko-belgijskiego surrealisty Henri Michauxa) oraz solowym performansem In Museum, wykonanym w przestrzeni Galerii Narodowej w Pradze.

Rodzynkiem w całej gamie zagranicznych projektów była w ramach przeglądu TANIEC PRAGA premiera nowej inscenizacji czeskiego zespołu Spitfire Company pt. Animal Exitus. Reżyser projektu Petr Boháč dokonuje przy pomocy ruchu i tańca analizy poszczególnych etapów traumy: szoku, gniewu, depresji, pogodzenia i rezygnacji. W spektaklu występują dwie znakomite performerki czeskiej sceny tańca: Miřenka Čechová oraz nagrodzona na tegorocznej Czeskiej Platformie Tańca Bára Látalová. Po praskiej premierze widzowie mieli okazję zobaczyć nowy projekt Spitfire Company również w Pilznie, Europejskiej Stolicy Kultury 2015.

Jedna z linii programowych całego festiwalu była poświęcona uczniom szkół artystycznych o profilu tanecznym. Jako patronów tego bloku tematycznego wybrano dwie osobowości współczesnego teatru tańca: zmarłego w roku 2009 amerykańskiego choreografa Mercea Cunninghama i wspomnianego już Jérôma Bela. Łącznikiem dla tych dwojga artystów stał się Cédric Andrieux, długoletni tancerz grupy Merce Cunningham Dance Company oraz tytułowa postać prezentowanego w ramach przeglądu spektaklu francuskiego konceptualisty. Podsumowanie całego bloku stanowił wykład i dyskusja na temat powiązań estetycznych Cunninghama i Bela.

W ramach programu towarzyszącego „Hommage à Marie Chouinard” i jako gest ukłonu w stronę kanadyjskiej gwiazdy teatru tańca w praskim teatrze Ponec przygotowano wystawę jej szkiców pt. Drawings. Poza tym organizatorzy festiwalu zadbali również o szeroką ofertę warsztatów tematycznych skierowanych nie tylko do artystów i uczniów szkół tańca, ale także szerokiej publiczności (m.in. Gaga workshop w wykonaniu Noa Zuk).

Daria Šemberová
Internetowy Magazyn „Teatralia” 109/2014