Która „ja” to „ja”? (Re//akumulacje)

Która „ja” to „ja”? (Re//akumulacje)

Na scenę wchodzi tancerka. Ustawia się w skrajnie prawym punkcie. Rozpoczyna występ. Wykonuje bardzo proste ruchy, a po chwili kończy niespodziewanie. Powraca do miejsca początkowego, dodając do niego kolejne elementy. Zdaje się, że powtarza bez końca, a wprowadza to bardziej w stan hipnozy niż znudzenia, zaciekawienia niż rozdrażnienia… Banalny układ ruchów rąk powoli przeistacza się w interesujący choreograficznie ciąg. Formalny charakter tej gry za chwilę wprowadzi jednak w stan dezorientacji i namnoży pytania. Ramona Nagabczyńska remiksuje Trishę Brown – obok Steve’a Paxtona i Yvonne Rainer – czołową przedstawicielkę tańca postmodernistycznego.

Z jednej strony teoretyczka, a z drugiej – natchniona artystka i kreatorka Trisha Brown na początku lat 70. zadaje sobie pytanie o to, czym w ogóle jest choreografia. Zafascynowana Johnem Cage’em dociera w swoich poszukiwaniach do obszaru sztuk wizualnych i próbuje stworzyć metodę komponowania tańca, która nie będzie wynikiem subiektywnych kategorii podyktowanych nieusystematyzowanymi emocjami. W ten sposób powstają Akumulacje − dzieło taneczne oparte na strukturalnym budowaniu układu, w którym akcja rozwija się poprzez tytułową akumulację sekwencji ruchowych: od kciuka po nadgarstek, od nadgarstka po łokieć, od łokcia po ramię i tak dalej, tworząc nieskomplikowany układ liczbowy: 1, 1+2, 1+2+3… Tancerz razem z jego ciałem ukazani są w pewnym toku myślowym, są w jakimś sensie zmaterializowaną intencją, a nie jedynie gestem przedstawionym w przestrzeni. Amerykańska reprezentantka tanecznej awangardy rzuciła wyzwanie sztukom performatywnym, proponując alternatywne podejście do tancerza i jego ciała oraz samego procesu twórczego.

Próby dialogu z Trishą Brown podejmowane są i dziś, czego przykładem jest produkcja komuny//warszawa.

Nagabczyńska, wykorzystując metodę twórczą Brown, podobnie jak sama autorka Akumulacji zaczyna od prostych sekwencji, które z czasem rozrastają się w coraz bardziej skomplikowany układ. Matematyczna seria opierająca się na dodawaniu i multiplikacji jest wyraźnym cytatem oryginalnego dzieła, choć w przeciwieństwie do pierwowzoru nie stanowi ona nierozerwalnego porządku.

W pierwszej części występu performerka zmierza w lewym kierunku, jak gdyby cofała się w przeciwną stronę do linii czasu. Powraca do historii, tak jakby próbowała ją odtworzyć. W drugiej części natomiast ukazuje się widzom w dwóch czasoprzestrzeniach: jedna to Nagabczyńska tańcząca na scenie na żywo we własnej osobie, a druga – to także ona, ale powielona kilkakrotnie i odtwarzana w nieskończoność na projekcji wideo.

Twórczyni Re//akumulacji poszukuje odpowiedzi na pytania dotyczące tożsamości, czasu i autentyczności dzieła. Po pierwszej części spektaklu można by zapytać, czy, odtwarzając dzieło, powielamy je za każdym razem w dokładnie ten sam sposób? I czy Ramona Nagabczyńska powtarzająca niemal do nieskończoności swój występ jest tą samą Ramoną czy każdorazowo inną? Z kolei w drugiej części przedstawienia, gdzie układ taneczny artystki zostaje zwielokrotniony w projekcji wideo, można zastanowić się nad tym, czyje tak naprawdę ruchy powiela Nagabczyńska: swoje czy Trishy Brown? A to już sprowadza tylko kolejne problemy: kim jest więc Ramona i ile widzieliśmy tak naprawdę Ramon Nagabczyńskich?

Ta interesująca opowieść o czasie potrafi wprowadzić odbiorcę w zamęt. Z prostej matematycznej formy autorka zbudowała wielopoziomowy, niejednoznaczny twór, w czym zasadza się przewrotność tego dzieła.

 

Anna Jankojć, Teatralia Warszawa
Internetowy Magazyn „Teatralia”, numer 159/2016

 

II edycja Scena Tańca Studio 8–10 stycznia 2016

komuna//warszawa we współpracy z Instytutem Muzyki i Tańca

RE//MIX Akumulacja© Trisha Brown

choreografia i wykonanie: Ramona Nagabczyńska

muzyka: Alexander Zekke

projekcje: Miguel Nieto

światła: Jan Cybis

premiera: 9 czerwca 2012

fot. Magda Mosiewicz

Anna Jankojć – absolwentka filozofii na Uniwersytecie Warszawskim, uczestniczka wielu kursów teatralnych, m.in. Physical Theatre Scotland, Improvisation Workshops (Forest Centre Edinburgh). Współpracowała z Edinburgh Fringe Festival, Summerhall Edinburgh, Przeglądem Filozoficzno-Literackim, Play Poland Film Festival. Szczególnie interesuje się ciałem i interdyscyplinarnością w teatrze.