W kolektywie zawsze raźniej! (Telefon zaufania)

W kolektywie zawsze raźniej! (Telefon zaufania)

Czy samotność to plaga naszych czasów? Jak radzić sobie z własnymi problemami? Twórcy spektaklu Telefon zaufania, na podstawie dramatu autorstwa Maksima Czertanowa (pseudonim Marii Kuzniecowej), próbują odpowiedzieć na pytanie o kondycję psychiczną współczesnego społeczeństwa.

Na scenie widzimy pięciu bohaterów, mieszkańców prowincjonalnego miasteczka, w którym działa telefon zaufania – mieszkańcy mogą zadzwonić do „wykwalifikowanych” psychologów, by opowiedzieć o swoich kłopotach. Po drugiej stronie słuchawki zawsze słychać tę samą odpowiedź: „Doskonale rozumiem pański problem, miałam/em identyczną sytuację. Myśli pan/i, że to problem? Ludzie głodują, tracą pracę, mężowie/żony odchodzą, a pan/i problem to drobnostka”. Dwóch pracowników nadzoruje energiczna Ksenia Iwanowna (Julia Czebakowa). Kierowniczka sama zmaga się z niewiernym mężem, lecz niezmiennie odgrywa rolę dziarskiej kobiety. Młody psycholog Artiom (Dmitrij Właskin) stara się naśladować styl pracy swojej koleżanki Żanny (Julia Kowaliowa). Wszystko zmienia się, gdy telefonuje Sergiej (Sergiej Bieliajew) i żali się, że „zgubił swój wewnętrzny świat, gdzie lubił się udawać, by oderwać się od rzeczywistości”. Mógł tam robić wszystko – obracać się wśród pięknych kobiet, pisać poematy, być sławnym. Teraz, gdy w pracy próbuje się go wyswatać, jest zestresowany i nie potrafi odnaleźć drogi do swojego świata wewnętrznego. Prosi Artioma, by pomógł mu popełnić samobójstwo. Oszołomiony chłopak odkrywa, że mężczyzna dzwoni z sąsiedniego mieszkania, więc pędzi do niego na ratunek. Tymczasem ginekolożka Alisa (Olga Woronina) cierpi z powodu depresji i informuje telefonicznie psychologów, że za chwilę odbierze sobie życie. Artiom przez przypadek łamię nogę w mieszkaniu Sergieja i prosi lekarkę przez telefon o pomoc. Gdy cała trójka znajduje się w jednym pomieszczeniu (łącznie z telefonem, który dzwoni bez przerwy), wszyscy przekonują się, że ich smutki wynikały z samotności. Jest to moment kluczowy w spektaklu. Samobójstwo już nie wydaje im się koniecznością. Bohaterowie doznają wewnętrznej przemiany. Alisa nie boi się odpowiadać na telefony, a Sergiej cieszy się, że wreszcie odwiedził go ktoś „z krwi i kości”, a nie tylko twór jego imaginacji.

Reżyser Jurij Krawiec podkreśla w swoim spektaklu, że większość psychologicznych problemów, z którymi zmaga się społeczeństwo, wynika z alienacji jednostek. Ludzie są osamotnieni zarówno w wielkich , jak i małych miastach. Zapominają, że kontakt oraz współpraca z drugim człowiekiem obniżają ryzyko potencjalnych tendencji depresyjnych. Krawiec pokazuje konflikt między dawnym kolektywizmem a obecnym indywidualizmem. Indywidualizm przyczynia się do rozwoju wewnętrznego jednostki, ale jednocześnie zwiększa ryzyko samotności. Można, co prawda, od niej uciec, ale zależy to już tylko od nas samych. Te właśnie aspekty, współpracy i indywidualizmu, są rozgrywane na scenie z humorem i błyskotliwością. W samym tekście dramatu Czertanow z dużym dystansem oraz humorem podchodzi do ludzi cierpiących na depresję. Publiczność reaguje śmiechem na skrupulatne planowanie aktu samobójstwa, a także na ironiczne podejście pracowników „telefonu zaufania” do swoich pacjentów.

Oprócz świetnej gry aktorskiej, na uwagę zasługują dekoracje Nikołaja Pawłowa. Scena składa się z trzech połączonych ze sobą części, które przedstawiają mieszkania Sergieja i Alisy oraz biuro „telefonu zaufania”. Prosta aranżacja wnętrza jest czytelna oraz wygląda estetycznie. Maria Daniłowa pracowała nad kostiumami, które ironicznie i humorystycznie podkreślają charakter bohaterów (Alisa wybiera najbardziej odpowiedni strój do samobójstwa, więc przymierza różne kostiumy, łącznie z kozakami za kolana oraz balowymi sukniami).

Twórcy Telefonu zaufania poruszają problemy, z którymi boryka się duża część współczesnego społeczeństwa. Możemy zobaczyć siebie w krzywym zwierciadle, pośmiać się z własnych słabostek, bądź zastanowić nad sobą i otoczeniem.

 

Irena Mostowicz, Teatralia Zagranica

Internetowy Magazyn „Teatralia”, numer 176/2016

 

MchAT im. A. Czechowa

Telefon zaufania

Maksim Czertanow

reżyseria: Jurij Krawiec

scenografia: Nikołaj Pawłow

kostiumy: Maria Daniłowa

światło: Maria Biełozercewa

muzyka: Jewgenij Filipow

obsada: Julia Czebakowa, Julia Kowaliowa, Dmitrij Właskin, Siergiej Bieliajew, Olga Woronina

premiera: 7 października 2015

fot. mat. teatru

 

Irena Mostowicz – doktorantka na Wydziale Antropologii Kulturowej, Uniwersytet Wiedeński.