Inne sytuacje w Bydgoszczy

Inne sytuacje w Bydgoszczy

Zakończył się trwający od 24 do 29 maja V Międzynarodowy Festiwal Teatralny Inne sytuacje w Bydgoszczy, promujący teatr offowy i alternatywny. Festiwal zainicjowali Ślepcy Jerzego Zonia z Teatru KTO (Kraków). Na Scenie Miejskiego Centrum Kultury w Bydgoszczy zagościli RootlesRoot (Słowacja/Grecja) ze spektaklem Eyes in the Colors of the Rain, ULTIMA VEZ (Belgia) – What the body does not remember, FIGURENTHEATER WILDE&VOGEL (Niemcy) zaprezentowało SPLEEN. Charles Baudelaire: Poems in prose. TEATR CHOREA w kooperacji z EARTHFALL DANCE COMPANY (Polska/Walia) przyjechali ze spektaklem Po ptakach. W TPB OPT Gardzienice zagrały jednego wieczoru Ifigenię w A… i Oratorium Pytyjskie, oba w reżyserii Włodzimierza Staniewskiego.

Oprócz zaproszonych gości organizatorzy (MCK w Bydgoszczy) przewidzieli również inne atrakcje: koncerty (Mantragona, Anarti, Koncert pieśni antycznych Teatru Chorea), wykłady (Włodzimierza Staniewskiego, dr hab. Joanny Ostrowskiej, dr. hab. Andrzeja Dudy) i warsztaty (Master Class Włodzimierza Staniewskiego oraz warsztaty krytyki teatralnej prowadzone prze Piotra Sztarbowskiego).

Przestrzeń MCKu na czas trwania festiwalu stała się małą encyklopedią alternatywnych i offowych form teatru. W przestrzeni foyer i kawiarni Szpulka znalazło się miejsce dla instalacji filmowych, dokumentujących działalność najważniejszych grup teatralnych w Polsce i za granicą. Na ścianach natomiast znalazła się wypisana kredą ideowo-historyczna mapa myślowa, ułatwiająca identyfikację poszczególnych formacji z propozycją programową.

Spektaklom Gardzienic towarzyszyła natomiast wystawa fotografii we Foyer Teatru Polskiego.

ROOTLESSROOT (Słowacja/Grecja) – Eyes in the Colors of the Rain

Linda Kapetanea i Jozef Fruček, duet tancerzy zaprezentował rzecz inspirowaną poematami Noc i Apokalipsa Świetego Jana Williama Blake’a. Spektakl dzieli się na uwerturę i dwie części – co podkreśla bezpośrednio Fruček w krótkim wprowadzeniu. Opowiadając o swoich inspiracjach, zwraca uwagę na temat miłości i relacji w parze. W konsekwencji jedna część tematycznie centralizuje postać mężczyzny, druga – kobiety i ich wzajemnych relacji.

Kwintesencją jest uwertura. Taniec, który wydaje się walczykiem wykonanym przez zgodną parę zamienia się w przepychankę, nabiera opresyjnego charakteru. Po kolejnych sekwencjach tańca-przepychanki kobieta ląduje na plecach, przerzucona w powietrzu przez partnera, na przygotowanym wcześniej materacu, którego powierzchnia pod wpływem siły uderzenia kruszy się i odpada, jak tynk ze ściany.

Odbicie tej sceny znajduje się w obu częściach. Pierwsza jej odsłona przywodzi na myśl walkę. Zostaje zachowany kontakt wzrokowy i fizyczny między partnerami, ale ograniczony tylko do dłoni. Każde z nich ma na celu chwycić rękę partnera, jednak w tym samym momencie jest chwytane, zatem fizyczny kontakt zostaje przerywany i odnawiany. Prowadzi to do serii powtórzeń i przypomina patową sytuację, spór, którego nie da się rozwiązać.

W drugiej części jest to scena, w której partnerzy maskują śmiechem brutalne gesty, które wymieniają między sobą. Poziom agresji wzrasta, śmiech nie staje się bardziej histeryczny. Tę rozgrywkę wygrywa silniejszy fizycznie mężczyzna.

Eyes in the Colors of the Rain to próbka teatru tańca, ujmuje swoją prostotą i wyrazistością, oscyluje miedzy pokazem siły a pokazem kruchości, między tym, co uznane za kobiece a tym, co jest interpretowane, jako męskie.

OPT Gardzienice Oratorium pytyjskie

Oratorium pytyjskie to wyśpiewana wersja przykazań siedmiu mędrców z Delf, wypisanych na stelli. Kamień ten wiąże się również z omfalosem, starożytnym pępkiem świata, który znajdował się Delfach, w świątyni Appolina. Z miejscem tym związana jest także postać mitycznej wieszczki – Pytii. Jedno i drugie pojawia się na scenie i zajmuje jej centralne miejsce, czy to na wysokim krześle (Pytia), czy na środku sceny (replika starożytnego kamienia). Wypisana na kamieniu nakazy i zakazy wiążą się z przepowiedniami i radami Pytii. Większość można uznać za aktualne również dzisiaj: ,,Nie łam przysięgi”, ,,Wychwalaj dzielność”, ,,Pij z umiarem”, ,,Patrz niczym obcy”, ,,Poznaj, co wiesz”.

Sentencje są wyśpiewywane po grecku i po polsku, przerywane recytatywami (teksty z Herodota).

Całość nie posiada wyraźnej fabuły (jak to oratorium), składa się z układów choreograficznych, rekonstruujących starożytne figury taneczne, kopie sylwetek z greckich waz. Imponuje i czaruje piękno wykonania w warstwie wokalnej (OPT Gardzienice) oraz muzycznej w kompozycji Andrzeja Blajdy.

OPT Gardzienice Ifigenia w A…

To spektakl – szkic, podejmujący mityczny wątek ludzkiej ofiary złożonej za powodzenie wyprawy wojsk Agamemnona (Mariusz Gołaj) pod Troję w celu odbicia Heleny. Na tragedię Eurypidesa składają się trzy dramaty – ojca, który wybiera między córką a sprawą, oszukanej Klitajmestry (Joanna Holcgreber), matki, której radość z prestiżowego zamążpójścia córki (Ifigenia przybywa do Aulidy pod tym właśnie pretekstem) zamienia się w złość i żałobę, oraz dramat Ifigenii (Karolina Cicha), która z oblubienicy staje się ofiarą, ale rolę tę przyjmuje świadomie i ma ona charakter odwetu.

Mityczne postaci przebrane są w japońskie kimona, a prezentowany starożytny konflikt służy również do transpozycji konfliktu ukraińsko-rosyjskiego (a może polsko-rosyjskiego?) co razi, zwłaszcza w kontekście uświęconej ofiary, który jest tematem Ifigenii…. Podobnie razi zestawienie niskiego (zarezerwowane dla komedii) z wysokim (domena tragedii) w kontekście starożytnego decorum. Rubaszna scena seksu oralnego Agamemnona i sługi ma się nijak do podniosłości kolejnych, choćby przekleństwa Klitajmestry.

Niezmiennie jednak czaruje warstwa muzyczna i wokalna – zwłaszcza wyśpiewany opis wojsk greckich koncentrujących się w Aulidzie czy gra na nożach.

Cecylia Pierzchała, Teatralia Trójmiasto
Magazyn Internetowy "Teatralia" numer 143/2015

V Międzynarodowy Festiwal Teatralny Inne Sytuacje

Bydgoszcz, 24.05.-29.05.2015

na zdjęciu: What The Body Does Not Remeber, fot. Danny Willems