Hejterze, opamiętaj się! (Hejt Radio)

Widzowie, którzy podczas zeszłorocznej edycji Reminiscencji mieli okazję oglądać Hate Radio Milo Rau, w trakcie słuchowiska Mai Kleczewskiej mogli doświadczyć déjà vu. Podobieństwo tytułów dobrze pokazuje, że spektakl/reportaż teatralny szwajcarskiego reżysera na temat ludobójstwa w Rwandzie, widziany przez pryzmat tytułowego radia siejącego nienawiść i zachęcającego do przemocy, stanowił inspirację dla słuchowiska Hejt Radio.

W słuchowisku mamy do czynienia z taką samą strukturą formalną i cytatami z przedstawienia Rau, tylko mechanizm działania mowy nienawiści przeniesiony został na polski, a konkretnie krakowski grunt. Audycję należy w tym kontekście potraktować jako ostrzeżenie, zwrócenie uwagi na to, do jak tragicznych skutków mogą doprowadzić serwowane nam codziennie przez media skrajnie nacjonalistyczne treści. Wprowadzenie tak mocnego przekazu w silnie zaznaczony lokalny kontekst miasta (zresztą mającego opinię konserwatywnego, co nie jest bez znaczenia) rzeczywiście zwiększa siłę oddziaływania, choć nie jest w stanie sprostać emocjom wywoływanym przez świadectwo tych, którzy przeżyli rwandyjską masakrę.

Reżyserka umiejętnie operuje formą radiową. Doskonale odtworzyła sposób argumentowania i elementy stylistyki praktykowane przez niektórych skrajnie prawicowych publicystów, chociaż radiowi rozmówcy Radia Hejt są trochę nierealistycznie zorientowani w teorii gender. Każdy z krótkich segmentów informacyjnych lub wywiadów zostaje spuentowany po mistrzowsku dobraną piosenką, np. dyskusję na temat wychowania do życia w rodzinie kończą zniesmaczone akordy Ona jest pedałem. Treść słuchowiska jest jednoznaczna i choć pozbawiona komentarza, to wydaje się powtarzalna i stosunkowo jednolita. Kiedy już dowiedzieliśmy się, kogo, według Mai Kleczewskiej, Kraków ma na celowniku, czyli: Romów, imigrantów, gejów, Żydów, wiemy już, co będzie w dalszej części audycji. Oczywiście to powracanie konkretnych motywów ma swój głębszy sens, jeszcze bardziej nakręca spiralę przemocy i nienawiści. Niemniej odbiorcy znajdujący się na sali mieli najwyraźniej problem z koncentracją, bo w zdecydowanej większości opuszczali ją na długo przed zakończeniem.

Hejt Radio nie jest i nie ma być przyjemnym tekstem. Niestety, inspiracja spektaklem Milo Rau doprowadziła Kleczewską wyłącznie do zmiany realiów na lokalne. Hejt Radio funkcjonuje jako forma ostrzeżenia lub też prośby o branie odpowiedzialności za swoje słowa i propagowane treści, jednak audycja raczej nie trafi do uszu tych, których należy przekonywać. Niemniej, projekt Kleczewskiej, choć nie grzeszący oryginalnością, to kawał dobrej roboty inscenizacyjnej, wymagający jednak sporego samozaparcia oraz chęci analizy i krytycznego odbioru ze strony słuchaczy.

Aleksandra Spilkowska, Teatralia Kraków
Internetowy Magazyn „Teatralia” 110/2014

Krakowskie Reminiscencje Teatralne, 4–12 października 2014

Hejt Radio

reżyseria: Maja Kleczewska

scenariusz: Łukasz Chotkowski
realizacja radiowa: Tomasz Orzechowski
oprawa muzyczna: Piotr Metz
identyfikacja wizualna: Kuba Woynarowski
obsada: Roman Gancarczyk, Radek Krzyżowski, Urszula Kiebzak, Marta Nieratkiewicz, Ola Pisula, studenci PWST oraz dziennikarze Radia Kraków

premiera: 7 października 2014

Aleksandra Spilkowska – ur. 17.08.1992, studentka wiedzy o teatrze, gdańszczanka mieszkająca w Krakowie.