Jak opowiadać dzieciom o przemijaniu? (Drzewo)

Jak opowiadać dzieciom o przemijaniu? (Drzewo)

Motyw przewodni spektaklu Drzewo w reżyserii Bartosza Kurowskiego stanowią pory roku, wyznaczające naturalny cykl przemijania. Wiosną przyroda budzi się do życia, latem tryska energią, jesienią powoli przygotowuje się do nadchodzącej zimy, podczas której wszystko usypia, a niekiedy umiera. Widowisko jest przeznaczone dla widzów w wieku od trzech do pięciu lat.

W przedstawieniu pojawiają się dwie główne bohaterki – starsza pani oraz dziewczynka. Kobieta pewnego wiosennego dnia znajduje dziecko pod drzewem. Relacje między nimi zmieniają się tak, jak zmieniają się pory roku. Przez całą wiosnę i lato bawią się i uczą razem. Kiedy czas ciepłych dni kończy się powoli i pojawiają się burze oraz pierwsze znaki jesieni, dziewczynka zmienia swoje nastawienie i zaczyna się buntować, a czasem zdarza jej się nawet tupnąć nóżką. Zimą kapryśne nastroje ustają, a mała bohaterka cieszy się śniegiem oraz obrazami namalowanymi przez mróz. Wtedy też żegna się ze starszą panią, która zostanie w jej pamięci na długo.

Bartosz Kurowski to młody reżyser, który jest jeszcze studentem AST. Za pomocą zmyślnych metafor wciąga widza w poetycki świat swojego spektaklu. Nieśpieszna akcja widowiska prowadzi przez kolejne etapy życia człowieka, którym odpowiadają zmieniające się pory roku. Uniwersalna opowieść subtelnie oswaja młodą publikę z przemijaniem. Połączenie muzyki na żywo, interaktywnych zabaw i stymulacji wzrokowej angażuje dzieci w działania sceniczne. Jedynym ciemnym elementem na scenie jest grajek ubrany cały na czarno. Siedzi z tyłu i przygrywa na akordeonie, tworząc nastrój oraz muzyczne tło do recytowanych wierszy.

Scenariusz Drzewa oparty jest na wierszach dla  najmłodszych autorstwa rodzimych mistrzyń i mistrzów słowa, m. in. Leopolda Staffa, Juliana Kornhausera, Ewy Szelburg-Zarembiny czy Władysława Broniewskiego. Dzieci poznają nowe dla nich rymowane teksty, które ich rodzice mogą pamiętać ze swoich wczesnych lat i wspominać z łezką w oku. Aktorki (Agata Cejba i Barbara Pielka) recytują utwory, jakby mówiły nimi do siebie, tworzą dialog. Całość uzupełniają nagrania wyświetlane na umieszczonych pośrodku sceny ekranach, na których wybrane wiersze deklamują seniorzy. Teksty współgrają z rozmową starszej pani i dziewczynki, wprowadzają widzów w nową porę roku i uzupełniają ich dialog.

Scenografia w tym spektaklu nie pełni tylko funkcji zabudowy sceny, która tworzy tło do rozgrywanych wydarzeń, np. zbierania kwiatków, wspólnych gier czy szukania liści do jesiennego szala. Służy również do przechowywania rekwizytów. W konarach drzew poukrywane są skrytki, z których aktorki wyciągają kwiaty, szal z liści czy apaszkę. Dzięki temu dzieci doskonale widzą, skąd biorą się rzeczy potrzebne na scenie.

Warto zwrócić uwagę na aspekt dydaktyczny tego spektaklu. Przedstawienie jest grane w dwóch językach: mówionym oraz migowym. Podczas wymawiania kolejnych kwestii aktorki jednocześnie migają. Dzieci mają szansę zapamiętać niektóre słowa w języku migowym, np.: przepraszam, dziękuję, dzień dobry. Oprócz tego uczą się podstaw kultury osobistej, nazw dni tygodnia oraz  miesięcy (lub je sobie utrwalają), a nawet liczą liście w jesiennym szalu wspólnie z bohaterkami. Elementy nauki poprzez zabawę czasami są wprowadzane subtelnie – dziewczynka ruchem ręki zachęca do wspólnego wymieniania nazw miesięcy i dni tygodnia. Jednak innym razem dzieci wiedzą, że teraz czas na naukę, ponieważ starsza pani każe wstać i powtarzać słowo socjalizacja, które tłumaczy, i po tym następuje wpajanie, kiedy mówimy dzień dobry, jak należy zachować się, jak mamy komuś za coś podziękować.

Spektakl zaczyna się i kończy podobnie – na scenie znajduje się jedna aktorka, jednak nie jest to dwa razy ta sama osoba. Starsza pani odchodzi podczas zimy – teraz dziewczynka musi radzić sobie sama. Bohaterka odsuwa się na tył sceny, aż przysłonią ją ekrany. Jej postać jest teraz w oddali, przymglona przez biały materiał. To ujmująca metafora pamięci – osoby, które odeszły, pozostają obecne w naszych wspomnieniach. Drzewo pokazuje najmłodszym widzom, że nic nie trwa wiecznie, ale robi to w sposób bardzo subtelny. Reżyser wybiera trudny temat jak na grupę wiekową, do której się zwraca, a motyw pór roku idealnie z nim współgra. Cykl życia przyrody obejmuje nie tylko przemijanie, ale również trwanie poprzez odradzanie się, które dzieci widzą na każdym kroku i w którym uczestniczą.

 

Anna Zwierzycka, Teatralia Wrocław
Internetowy Magazyn „Teatralia”, numer 268/2018

 

Wrocławski Teatr Lalek
Drzewo
reżyseria: Bartosz Kurowski
scenografia: Klaudia Laszczyk
muzyka: Łukasz Matuszyk
wizualizacja: Robert Maniak
konsultacje w zakresie języka migowego: Wioletta Boczar-Dominiak
działania społeczno-edukacyjne: Marta Kurowska
obsada: Agata Cejba, Barbara Pielka, Łukasz Matuszyk (gościnnie)
premiera: 17 listopada 2018 r.

 

Anna Zwierzycka, rocznik 1996, studentka filologii polskiej. Zakochana w sztuce współczesnej, a najbardziej w awangardzie.