Tańczący modernizm (Poruszone ciała. Choreografie nowoczesności)

Tańczący modernizm (Poruszone ciała. Choreografie nowoczesności)

Poruszone ciała. Choreografie nowoczesności pod redakcją Katarzyny Słobody to książka, która opowiada o ucieleśnionym modernizmie; refleksja o czasach nowoczesnych zostaje bowiem wyprowadzona od ciała, będącego jednak nie tylko metaforą myślową i medium, poprzez które „ja” doświadcza świata, ale też, a może przede wszystkim, podmiotem i przedmiotem tego doświadczenia. Badaczki i badacze, którzy opisują modernistyczny ruch, jednocześnie analizują modernizm jako taki – jego architekturę, rytm, dynamikę i dramaturgię. Tytułowe choreografie odnoszą się tyleż do tańca, co do całego nowoczesnego świata w wymiarze globalnym i lokalnym oraz właściwych mu przemian społeczno-politycznych.

Mamy zatem do czynienia z opowieścią pod wieloma względami bezprecedensową, bo radykalnie odchodzącą od logocentryzmu jako strategii opisywania rzeczywistości i interpretowania historii. Świat nie jest tutaj tekstem, lecz ruchem albo właśnie choreografią. Pojawia się znaczące przesunięcie – literacka awangarda traci uprzywilejowaną pozycję. Zebrane w tomie Poruszone ciała artykuły dowodzą bowiem, że modernizm można opowiedzieć poprzez wieloaspektową – uwzględniającą ówczesną filozofię, naukę, technologię i politykę – analizę nowoczesnego tańca w jego różnych odsłonach.

Ta wieloaspektowość nie idzie jednak w parze z zaniedbaniem samego tańca. Co więcej, mam wrażenie, że wydana przez Muzeum Sztuki w Łodzi publikacja jest najpełniejszym z dostępnych w Polsce kompendiów wiedzy o modernistycznych choreografkach i choreografach. Z jednej strony na kartach redagowanej przez Słobodę książki pojawiają się nazwiska dotąd znane tylko szczególnie skwapliwym historyczkom i historykom tańca, z drugiej – portrety powszechnie kojarzonych z nurtem modern dance postaci zostają wzbogacone o krytyczną reinterpretację ich działań i teoretycznych założeń. Chodzi tutaj jednak nie tyle o burzenie pomników, ile o o wychodzenie poza encyklopedyczne definicje i cieniowanie tego, co dotąd było czarno-białe.

Wydaje się jednak że tom Poruszone ciała jest przede wszystkim (udaną!) próbą odpowiedzi na to, co w epoce modernizmu poruszało (a może wciąż porusza!?) ciała – i to nie tylko te (dosłownie) tańczące, ale też pracujące, myślące i zwyczajnie próbujące  odnaleźć  się w wirze modernistycznych zmian. Warto oddać się tej lekturze i pozwolić autorkom i autorkom poszczególnych rozdziałów na prowokowanie kolejnych poruszeń.

Alicja Müller, Teatralia Kraków Internetowy Magazyn „Teatralia”, numer 225/2018

Poruszone ciała. Choreografie nowoczesności, red. Katarzyna Słoboda, Muzeum Sztuki w Łodzi, Łódź 2017.

Alicja Müller – redaktorka naczelna „Teatraliów”, doktorantka w Katedrze Antropologii Literatury i Badań Kulturowych UJ.