Magiczne bogactwo minimalizmu (Dzielny Kapitan Ahab)

Magiczne bogactwo minimalizmu (Dzielny Kapitan Ahab)

Zwykło się przyjmować, że wizyta w teatrze nie łączy się z uczestnictwem w prezentowanych na scenie wydarzeniach. . Dzielny Kapitan Ahab, najnowsza premiera Teatru Gdynia Główna, w sposób umowny łamie tę konwencję, zapewniając widzowi zarówno możliwość obserwacyjnego obcowania ze sztuką, jak i czynnego uczestniczenia w podróży bohaterów. Debiut reżyserski Grzegorza Kujawińskiego, dzięki zastosowaniu prostych, a zarazem niebanalnych środków, pochłania widza niczym paszcza Moby’ego Dicka.

Inspirowane powieścią Hermana Melville’a przedstawienie z nurtu teatru lalek przedstawia historię Ismaela, młodego chłopca, który w trakcie swoich przygód przedostaje się na statek surowego, lecz dobrodusznego kapitana Ahaba. Podczas wyprawy bohater musi przeciwstawić się własnym słabościom, a także zmierzyć się z owianym legendą, niebezpiecznym wielorybem, Moby’m Dickiem. Opowieść zawiera wiele dramatycznych zwrotów akcji, a także sporą dawkę komizmu.

Wykonane w niezwykle staranny sposób lalki zdają się sygnalizować wyglądem swoje usposobienie. Okryty niebieskim kostiumem i blond czupryną Ismael sprawia wrażenie spokojnego i skromnego młodzieńca. Odziany w lśniący garnitur, lecz przy okazji rozczochrany i noszący drewnianą protezę nogi, kapitan Ahab eksponuje elegancję, a także waleczność i żywiołowy temperament. orywająca historia zostaje umiejscowiona w surowej scenerii, która w sposób symboliczny imituje morski krajobraz. Drewniane skrzynki, służące początkowo za ląd, sprawnie przekształcają się w okręt. Niebieskie, dekoracyjne plansze przy wprawieniu w ruch tworzą rozfalowane, wzburzone morze. Na scenie nie sposób doszukać się czegoś zbędnego; wszystkie elementy są podporządkowane warstwie dramaturgicznej i zostają użyte do jej urzeczywistnienia. Zaskakującym zabiegiem jest budowanie warstwy dźwiękowej przy pomocy nietypowych rekwizytów. Proste przedmioty, takie jak garnek, płaska blacha, papierowa tuba czy szklane butelki, służą za niekonwencjonalne instrumenty muzyczne. Funkcjonalna scenografia wytwarza aurę nadmorskiej surowości, dzięki czemu na scenie panuje odpowiedni klimat, a swoista niedookreśloność/umowność przestrzeni wytęża pracę wyobraźni. Twórcza fantazja, budząca się wśród odbiorców, dowodzi o sile użytego w spektaklu Kujawińskiego scenograficznego minimalizmu, który najprostszymi środkami jest w stanie wyczarować w ich głowach niezwykle bogaty świat.

Oprócz stymulowania wyobraźni, przedstawienie Grzegorza Kujawińskiego daje publiczności możliwość uczestnictwa w świecie przedstawionym. Dzięki aktowi przejścia przez paszczę Moby’ego Dicka, do czego zapraszani są wszyscy widzowie, dokonuje się scalenie osób obecnych na widowni z rzeczywistością wykreowaną na scenie. Ponadto wykonawcy burzą czwartą ścianę i wielokrotnie wchodzą z widzami w interakcje, poprzez zachęcanie publiczności do wejścia na scenę oraz pozwalając dzieciom na dotknięcie jednego z rekwizytów (skarbu). Co więcej, aktorzy w trakcie całego spektaklu są całkowicie widoczni i anie tylko wspomagają lalki własnymi głosami i ciałami, ale także przyjmują pozycjie bajarzy, którzy opowiadają dzieciom fascynującą historię Ismaela i kapitana Ahaba. Przekazują sens utworu w sposób aktywny, poprzez porywcze ruchy i gestykulację, groteskową mimikę oraz balansujące pomiędzy skrajnymi barwami i tonami modelowanie głosu. Ponadto w jednej z komediowych scen, aktor na krótką chwilę wchodzi w rolę zwyczajowo zarezerwowaną dla lalek, i zakładając perukę ucieleśnia syrenę, wcześniej odgrywaną przez lalkę. Kujawiński niezwykle pomysłowo przekracza konwencje oraz wprowadza elementy zaskoczenia i wzbogaca przedstawienie o komiczny wydźwięk, niezbędny przy produkcjach kierowanych do dzieci.

Dzielny Kapitan Ahab Grzegorza Kujawińskiego z pewnością zasługuje na miano bardzo udanego debiutu. Jedną z najważniejszych funkcji sztuki w ogóle jest uruchomienie wyobraźni odbiorcy, a to z pewnością udaje się osiągnąć najnowszej realizacji Teatru Gdynia Główna. Minimalizm scenerii i rekwizytów nie oznacza niedostatku czy zaniedbania, ale sygnalizuje pomysłowość rozwiniętą do granic możliwości. Dowodzi, że z najprostszych, używanych na co dzień przedmiotów, można uczynić niezwykłe rekwizyty i dekoracje, które pomogą zbudować baśniowy świat pełen przygód. Dzielny Kapitan Ahab to rewelacyjne przedstawienie lalkarskie dla dzieci, przede wszystkim, dzięki angażowaniu młodych widzów w odgrywane wydarzenia oraz dzięki stymulowaniu ich wyobraźni.

Patrycja Pankau, Teatralia Trójmiasto

Internetowy Magazyn „Teatralia”, numer 217/2017

Teatr Gdynia Główna

Grzegorz Kujawiński (insp. Moby Dickiem Hermana Melville’a)

Dzielny Kapitan Ahab

reżyseria: Grzegorz Kujawiński

scenografia: Grzegorz Kujawiński, Bartosz Dobrowolski

lalki: Kinga Tomaszewska – Smolarczuk, Marta Ubysz

obsada: Piotr Rogalski, Piotr Srebrowski, Oliwer Zypper

premiera 3 grudnia 2017

fot. materiały Teatru  Gdynia Główna

Patrycja Pankau – rocznik 1997. Zakochana w kulturze audiowizualnej. Twierdzi, że życie bez sztuki byłoby pozbawione blasku. W wolnych chwilach spaceruje wzdłuż brzegu morza, szczególnie jesienią. W teatrze doświadcza katharsis.