Hiszpańskie poetyckie brzmienia w Opolu (Zraniony jeleń)

Hiszpańskie poetyckie brzmienia w Opolu (Zraniony jeleń)

Federico Garcia Lorca to jeden z najczęściej wystawianych hiszpańskich dramatopisarzy. Zmarły w tragiczny sposób autor Krwawych godów pozostawił po sobie nie tylko sztuki prezentowane na deskach teatrów na całym świecie, ale także wiersze. Na ich podstawie Joan Baixas, pochodzący z Andaluzji reżyser, postanowił stworzyć spektakl Zraniony jeleń, który swoją premierę miał w Opolskim Teatrze Lalki i Aktora.

Przedstawienie oparte jest na utworach zawartych w tomiku Poeta w Nowym Jorku, który Lorca napisał po rocznym pobycie w tytułowym mieście. Zraniony jeleń to bardzo intymny spektakl łączący wiersze i teksty dramatyczne autora z faktami z jego życia. Reżyser podzielił swoje dzieło na trzy części, w których folklor andaluzyjski przeplata się z nowoczesnością. Ich akcja dzieje się kolejno w Granadzie, Nowym Jorku i Hawanie, czyli w miastach, które mocno wpłynęły na twórczość pisarza. Przed każdą partią aktorki krótko wprowadzają do historii i okoliczności powstania utworów z danego fragmentu. W pierwszej – Sonetach ciemnej miłości – występują ubrane w białe kitle i czepki kobiety. Bohaterki tej sceny pracują w fabryce i po kolei, niczym przy taśmie produkcyjnej, tworzą ludziki z papieru, które w drugiej części pt. Poeta w Nowym Jorku ustawiane są na stworzonym ze skrzynek na owoce wysokim drapaczu chmur.

W tym fragmencie przenosimy się do Nowego Jorku w czasie Wielkiego Kryzysu. Lorca czuł się w amerykańskim mieście bardzo zagubiony, czego alegorią staje się scena, w której jedna z aktorek uwięziona jest w taśmie, z której nie może się uwolnić. Ostatnia część, Rytuał radości, ukazuje zaś przedwojenną Hawanę, tętniącą życiem oraz kolorami. Postaci przebrane są w wymyślne, efektowne i wielokolorowe stroje. Bogactwo formy bardzo uatrakcyjnia spektakl. Artystki grają nie tylko swoim ciałami, ale wykorzystują także lalki i różne rekwizyty.

Aktorki tworzą zgrany zespół, a jednocześnie każda z nich zachowuje indywidualność. Debiutująca przed opolską publicznością Joanna Pasternak zaczarowuje widzów swoją muzyczną interpretacją jednego z wierszy hiszpańskiego pisarza. Anna Wieczorek długim, monologiem mocno wpływa na emocje, a komediowa scena z udziałem przebranej za kurę Agnieszki Zyskowskiej-Biskup to jeden z najlepszych momentów w całym spektaklu. Najmniej widoczna Elżbieta Żłobicka oraz Anna Jarota. Wiersze, które aktorki recytują wydają się najmniej wyraziste, chwilowo wydeklamowane bez głębi i prób wczucia się w ich klimat.

Ogromne brawa należą się kompozytorowi Marcinowi Mirowskiemu, który na żywo – zarówno na syntezatorze, jak i na pianinie – tworzy warstwę muzyczną przedstawienia. Muzyka dopełnia spektakl oraz określa nastrój danej sceny. W części hawańskiej jest ona skoczna i radosna, a gdy akcja rozgrywa się w fabryce, z syntezatora dobiegają charakterystyczne dla tego miejsca dźwięki. Bardzo zgrabnie wplecione w przedstawienie utwory śpiewane dobrze współgrają z całością.

Ciekawym elementem jest scenografia autorstwa reżysera, która składa się ze skrzynek na owoce. W zależności od sceny aktorki tworzą z nich między innymi wysoki nowojorski drapacz chmur czy taśmę produkcyjną w fabryce. Z boku znajdują się wieszaki ze strojami, w które przebierają się aktorki, sygnalizując tym samym zmiany klimatu i scenerii.

Zraniony jeleń to kolejny po Zagubionym chłopcu, nagrodzonym Grand Prix Konkursu na Wystawienie Polskiej Sztuki Współczesnej, spektakl, na który warto przyjechać do OTLiA. Przedstawienie jest jak wiersz. Ma wiele interpretacji, więc można oglądać je kilka razy, aby odkrywać nowe sensy i przesłania. Osoby zaznajomione z dramatyczną twórczością Lorki mogą odnaleźć w przedstawieniu nawiązania do takich dzieł jak Krwawe Gody czy Panna Rosita czyli język kwiatów. Mam nadzieję, że opolska produkcja pozwoli widzom jeszcze lepiej poznać twórczość jednego z najwybitniejszych hiszpańskojęzycznych poetów.

Julia Lewandowska, Teatralia 

Internetowy Magazyn „Teatralia”, numer 264/2018

Opolski Teatr Lalki i Aktora

Zraniony jeleń

Reżyseria, scenariusz i scenografia: Joan Baixas

przekład wierszy Leszek Engelking

przekład prozy Aneta Piechnik

muzyka: Marcin Mirowski

obsada: Anna Jarota, Joanna Pasternak, Anna Wieczorek, Agnieszka Zyskowska-Biskup, Elżbieta Żłobicka

premiera: 22 września 2018 

fot. Grzegorz Gajos

Julia Lewandowska- rocznik ’94. Absolwentka teatrologii oraz zarządzania kulturą na Uniwersytecie Gdańskim. Od wielu lat pracuje przy organizacji wydarzeń o charakterze kulturalnym, w Trójmieście i nie tylko. Sympatią do teatru zapałała, gdy miała trzy lata. W wolnych chwilach praktykuje, tzw. „turystykę teatralną”. Gdy nie jest w teatrze, nadrabia filmowe zaległości lub spotyka się ze znajomymi.