W formie przeglądu (Dramat współczesny)

W formie przeglądu (Dramat współczesny)

Pojęcie dramat współczesny w tytule rozprawy naukowej może sugerować, że mamy do czynienia z głęboką analizą utworów dramatycznych z ostatnich lat czy opisem zjawisk kształtujących rozwój nowej dramaturgii lub spektakli teatralnych. Jednak pozycja autorstwa Kirsten E. Shepherd-Barr okazuje się zaskakująco mało obszerną książką, spełniającą zupełnie inne zadanie.

Dramat współczesny to następna propozycja z interdyscyplinarnej, popularnonaukowej serii wydawniczej „Krótkie wprowadzenie”, mającej na celu przybliżenie czytelnikom w przystępnej i skondensowanej formie wybranych zagadnień z szerokiej gamy dziedzin – od kultury, przez religię i historię, aż do nauk przyrodniczych. Autorami kolejnych książek są eksperci związani z Uniwersytetem Oksfordzkim; nie inaczej jest w przypadku Kirsten E. Shepherd-Barr, profesor teatrologii.

Badaczka opisuje rozwój dramatu od 1880 roku po czasy współczesne, skupiając się przede wszystkim na przywołaniu najważniejszych tytułów, wspomina jednak również o roli, jaką w kształtowaniu się współczesnej dramaturgii odegrało pojawienie się oświetlenia elektrycznego, wynalezienie kinematografu czy wyodrębnienie się funkcji reżysera. Jej rozprawa składa się z sześciu rozdziałów, a każdy z nich obejmuje dwadzieścia lat z historii dramatopisarstwa.

Autorka dokonuje swoistego przeglądu dramatów, które według niej najmocniej wpłynęły na rozwój całego rodzaju literackiego. Bierze pod uwagę zarówno nowatorskie podejście do narracji, obecności widza, konstruowania postaci, jak i wyodrębnianie się zjawisk takich jak teatr absurdu, polityczny czy postdramatyczny, a także zmieniającą się tematykę utworów. Najczęściej jedynie przywołuje znaczące nazwiska autorów oraz tytuły interesujących tekstów, rzadziej wybrane z nich dokładniej opisuje, przynajmniej pod kątem fabuły lub formy. W niektórych rozdziałach wspomina zarówno o głośnych realizacjach scenicznych wybranych dramatów, jak i o grupach i teatrach instytucjonalnych, których pojawienie się miało wpływ na powstawanie nowych utworów. Nie zapomina także o roli reformatorów i myślicieli, takich jak Stanisławski, Meyerhold, Artaud, Grotowski czy Kantor, których działalność oddziaływała na rozwój dramaturgii.

Większość przywoływanych przez autorkę zjawisk, nurtów, tendencji, autorów oraz tytułów jest bardzo dobrze znana każdemu teatrologowi oraz większości współczesnych twórców teatralnych.

Kirsten E. Shepherd-Barr skupia się na najbardziej znaczących nazwiskach z europejskiego oraz amerykańskiego kręgu kulturowego, pochodzących głównie z Rosji, Niemiec, Skandynawii, Francji, Wielkiej Brytanii czy Stanów Zjednoczonych. Z reguły nie przywołuje dramatopisarzy ważnych dla poszczególnych krajów, koncentruje się na kanonicznych twórcach, z wyjątkiem kręgu anglosaskiego, którego znajomość pozwala jej na rozszerzenie wiedzy teatralnej czytelników o amerykańskie zjawiska, brytyjskie utwory, oraz irlandzkich pisarzy. Zdarza się jej również odwoływać do pozaeuropejskiego kręgu kulturowego – wspomina o twórcach czerpiących inspiracje z tradycyjnych form teatru japońskiego, balijskiego. Wymienia także autorów z Ameryki Południowej czy czarnoskórych pisarzy pochodzących na przykład z RPA.

Język, jakim posługuje się autorka, jest niezwykle przystępny. W jej książce nie znajdziemy, właściwych akademickim rozprawom, długich wywodów i analiz. Charakter publikacji z założenia jest skrótowy, ale wyposażenie jej w indeks nazwisk oraz bibliografię odsyła czytelników zainteresowanych zgłębieniem konkretnych, jedynie zasygnalizowanych w książce, tematów do dalszych źródeł.

Dramat współczesny poleciłabym teatrologom szukającym zwartego przeglądu najważniejszych tekstów wpływających na rozwój dramatopisarstwa od końca wieku XIX po początek wieku XXI oraz wszystkim, którzy swoją przygodę z teoretyczną wiedzą na temat teatru i dramatu dopiero rozpoczynają.

Marcelina Nowakowska, Teatralia Kraków

Internetowy Magazyn „Teatralia”, numer 262/2018

Dramat współczesny

Autor: Kirsten E. Shepherd-Barr

Tłumaczenie: Monika Sosnowska

Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2018

Liczba stron: 162