Próba
W ramach Festiwalu Dramaty Narodów - Słowacki 2009 krakowscy widzowie mieli możliwość obejrzenia interesującej wersji "Kordiana" w reżyserii Jana Englerta. Trudno dzisiaj mówić o nowym odczytaniu dramatu ze względu na to, że spektakl został nagrany w 1994 roku, lecz zapewne jest to wersja bardziej współczesna.
Jan Englert podjął się ambitnego zadania - adaptacji wiele znaczącego dramatu w dziejach literatury romantycznej w Polsce. Wzbogacił swoją inscenizację o liczne, nowe elementy. Spektakl nagrano w prawdziwych miejscach historycznych pojawiających się w dramacie. Kończy się natomiast kadrami płonącego na początku II wojny światowej Zamku Królewskiego oraz zgromadzenia na placu Defilad w 1956 roku.
Niestety, mimo wyśmienitej obsady aktorskiej, w realizacji widoczne są rażące pęknięcia. Obok doskonałych kreacji Władysława Kowalskiego (Garbuś/Mefisto/Doktor), Zbigniewa Zapasiewicza (Ksiądz/Papież), Mariusza Benoit (Konstanty) oraz Jana Englerta jako Cara, nie łatwo pogodzić się z interpretacją, a już samo użycie tego terminu budzi wątpliwości, gdyż interpretacji właśnie zabrakło w postaci Kordiana, granego przez młodego Michała Żebrowskiego. Wydaje się, że aktor deklamuje tekst bez zastanowienia, z egzaltacją, wprowadzając przesadny patos.
"Kordian"
Reżyser w bardzo interesujący sposób przedstawia widziadła Kordiana. Usmolony szatan siedzi na kuli ziemskiej w otoczeniu czarownic-kusicielek, wszystko osnute jest dymem. Towarzyszą temu dzikie tańce i śpiewy. Jest również chór anielski, być może sprawiający już mniejsze wrażenie niż piekło, ale okraszony piękną, niebiańską muzyką, która często towarzyszy Kordianowi i wprowadza widzów w odpowiedni nastrój. Wszystko to ukazane jest pod zasłoną choroby głównego bohatera, przedstawione jako mary senne i majaki chorego. Bardzo udana jest również scena rozmowy Mefistofelesa z Kordianem w domu psychiatrycznym. Zadziwiająca gra Władysława Kowalskiego, w zestawieniu z aktorami wcielającymi się w chorych umysłowo, bardzo realistycznie oddaje atmosferę domu dla obłąkanych.
Inscenizacja Jana Englerta, przeprowadzona z wielkim rozmachem, z wyśmienitą obsadą aktorską, robi wrażenie i wnosi niewątpliwie coś nowego do myślenia o tym dramacie. Dużą ilość scen, nie tylko diabelskie widziadła i anioły, reżyser ukazuje jako skutki choroby i obłąkania Kordiana. Wprowadza to wiele pytań, na które próżno szukać odpowiedzi.
Marta Goławska
Teatralia Kraków
4 listopada 2009
Teatr Telewizji
Juliusz Słowacki
"Kordian"
adaptacja: Jan Englert
reżyseria: Jan Englert
współpraca reżyserska: Elżbieta Turska, Elżbieta Majdosz
zdjęcia: Witold Adamek
współpraca operatorska: Michał Kubiak, Tadeusz Obuchowicz, Marek Nogal
oświetlenie: Janusz Wojtczak, Stanisław Świątek, Piotr Obłoza, Marek Macioszek, Lechosław Kolendowicz, Krzysztof Wacholski, Józef Trzoch
scenografia: Janusz Sosnowski
współpraca scenograficzna: Joanna Lelanow, Emil Kostecki, Artur Szuba, Artur Rażniewski
kostiumy: Irena Biegańska
współpraca kostiumograficzna: Justyna Łagowska, Beata Błaut, Anna Sapińska
militaria: Andrzej Szenajch
współpraca przy militariach: Adam Kocemba
muzyka: Jerzy Satanowski
konsultacja muzyczna: Małgorzata Przedpełska-Bieniek
dźwięk: Andrzej Bohdanowicz
współpraca dźwiękowa: Jacek Nowakowski, Ryszard Wysocki
montaż: Sławomir Filip
charakteryzacja: Tomasz Matraszek, Janusz Tasakowski
współpraca charakteryzatorska: Jolanta Sikorska, Bożena Balcerowska
konsultacja kaskaderska: Tomasz Przybysz
kierownictwo produkcji: Zofia Wieczorek
współpraca produkcyjna: Elżbieta Majdosz, Ewa Płaza, Maria Stefaniak, Grzegorz Łozowski, Henryk Bogusz
kierownictwo planu: Leszek Jarosz
producent: Paweł Rakowski
produkcja wykonawcza: Skorpion Art
produkcja: Telewizja Polska
obsada aktorska:
Michał Żebrowski (Kordian), Gustaw Holoubek (Grzegorz), Władysław Kowalski (Garbuś-Mefisto-Doktor), Andrzej Łapicki (Prezes), Zbigniew Zapasiewicz (Ksiądz-Papież), Mariusz Benoit (Konstanty), Jan Englert (Car), Joanna Trzepiecińska (Laura), Małgorzata Sadowska (Służąca-Violetta), Aleksander Wysocki (Archanioł-Nieznajomy), Leszek Teleszyński (Szatan), Ignacy Machowski (Starzec), Jerzy Kamas (Biskup-Prymas), Leon Charewicz (Kuruta), Mateusz Damięcki (Mały Kordian), Aleksandra Górska, Kazimiera Utrata, Ewa Jastrzębowska, Barbara Więckowska, Katarzyna Tatarak, Stanisława Ferko, Magdalena Homanowska, Beata Kawka, Agnieszka Czekańska, Ewa Kobus, Agnieszka Kotlarska, Małgorzata Kożuchowska, Sylwester Maciejewski(Szyldwach), Bohdan Potocki, Piotr Brzeziński, Józef Kalita, Teodor Gendera, Jerzy Próchnicki, Jerzy Żydkiewicz, Kazimierz Wysota, Antoni Ostrouch, Adam Szyszkowski, Sławomir Grzymkowski, Paweł Kozłowski, Jacek Jarzyna, Robert Czebotar, Tomasz Struś-Preniasz, Jacek Sobieszczański, Marcin Jędrzejewski, Wojciech Kowman, Piotr Szwedes, Jarosław Gajewski
premiera: 21 listopada 1994 r.
Cykl projekcji Teatru TV na Scenie w Bramie Teatru im. J. Słowackiego w Krakowie w ramach Festiwalu Dramaty Narodów - Słowacki 2009.