Człowiek-legenda
"Pieprzyć prawo. Pieprzyć jazz. Pieprzyć pojedynek. Pieprzyć miasto". Możemy usłyszeć od C. T. Lemona Novecento. Legendarnego pianisty, którego stopa nigdy nie dotknęła stałego lądu.
W doskonały humor zostajemy wprowadzeni od samego początku. Konferansjer (Krzysztof Banaszyk) zapowiada grający - na transoceanicznym statku - jazzband niczym uczestników "walki stulecia" w Caesar's Palace w Las Vegas. Dalej ze swadą i swobodą narrację prowadzi najlepszy przyjaciel tytułowego bohatera, a jednocześnie okrętowy trębacz Tooney (Jerzy Radziwiłowicz), którego opowiedziana prostymi słowami, wciągająca historia ujmuje bezpretensjonalnością charakterystyczną dla ahistorycznych z natury Amerykanów.
"Novecento"
Włodek Pawlik
fot. K. Sielicki
Dzięki niej poznajemy niezwykłego, wychowanego podczas długich rejsów genialnego pianistę, który swoje przedziwne imię zawdzięcza de facto zbiegowi okoliczności. Bohatera nie tylko nieprzeciętnie utalentowanego (opowieści o cudownych dzieciach przeważnie budzą zainteresowanie), lecz wychowanego również w niezwykłych okolicznościach, jakimi są bez wątpienia rejsy po niemalże wszystkich morzach i oceanach. Oddające atmosferę rejsów efekty dźwiękowe oraz towarzyszący przez cały czas jazz nie pozostawiają wątpliwości o czasie i miejscu akcji. Podczas tych niekończących się podróży C.T. Lemon (Piotr Adamczyk) przeważnie zajmował się grą na fortepianie, a zgromadzoną na parowcu publiczność zachwycił po raz pierwszy w ósmym roku życia. W ciągu kolejnych lat jego sława zwróciła na siebie innych, uznanych w szerokim świecie muzyków. Dzięki czemu możemy podziwiać niezwykle miłą dla ucha scenę muzycznego pojedynku pomiędzy Novecento, a wymuskanym wirtuozem ragtime'u, okrzykniętym wynalazcą jazzu - Jell Roll Mortonem (Marcin Troński) - bodajże jedyną autentyczną postacią występującą w oryginalnym tekście.
Warto wspomnieć, że w słuchowisku próbkę swoich możliwości pokazał pianista Włodek Pawlik, odgrywając popisowe partie obydwu solistów.
"Novecento"
Piotr Adamczyk, Krzysztof Banaszyk, Jerzy Radziwiłowicz
fot. K. Sielicki
C. T. Lemon w pewnym momencie mówi, że "nie jesteś skończony, póki masz w zanadrzu ciekawą historię i kogoś, komu możesz ją opowiedzieć". A skoro już zapoznaliśmy osobę, dzięki której poznaliśmy także tę historię, to warto się zastanowić, co czyni ją naprawdę interesującą. Nie ulega wątpliwości, że są to w zasadzie dwa pytania: dlaczego Novecento nigdy nie zszedł ze statku? I jeszcze jedno: dlaczego pewnego dnia, a było to w nowojorskim porcie, zdecydowany na pierwszy namacalny kontakt z ziemią, pianista zawrócił? Pytaniom tym towarzyszy napięcie, które można porównać do emocji, jakie stały się udziałem ludzi obserwujących 20 lipca 1969 roku pierwsze kroki na księżycu amerykańskich astronautów. Czy przesadzam? Prawdopodobnie tak, ale zwróćmy uwagę na jeden szczegół. Novecento, to włoska nazwa, wówczas nowego, dwudziestego wieku. Tym samym zaś fikcyjna postać, której głosu użyczył Piotr Adamczyk staje się symbolem kondycji naszej "genialnej epoki", czy też "płynnej nowoczesności", jakiej jedynym stałym elementem zdaje się być, jak w heraklitejskim świecie, zmiana.
Co zatem można powiedzieć pewnego o słuchowisku powstałym na podstawie monodramu Alessandro Baricco? Przede wszystkim, że jest ze swadą opowiedzianą, niezwykłą historią, w której snuciu nieodzownym dodatkiem okazuje się znakomita jazzowa muzyka. Opowieść, której nie tyle zakończenie, lecz nade wszystko odpowiedź na kluczowe pytania, zdaje się odpowiedzią godną filozofa (notabene Baricco jest między innymi autorem esejów o Heglu). Jaką? Nie zamierzam zdradzać, gdyż warto poświęcić te kilkadziesiąt minut na obcowanie z dziełem, którego odtworzenie podczas festiwalu wywołało zasłużoną burzę oklasków.
Michał Wróblewski
Teatralia Trójmiasto
1 lipca 2009
PR, Scena Teatralna Trójki
Alessandro Baricco
"Novecento"
przekład: Halina Kralowa
adaptacja: Bogumiła Prządka
reżyseria: Janusz Zaorski
realizacja: Andrzej Brzoska
muzyka: Włodek Pawlik
obsada:
Jerzy Radziwiłowicz (Narrator), Piotr Adamczyk (Novecento), Krzysztof Banaszyk (Konferansjer), Marcin Troński (Jelly Roll Morton), Janusz R. Nowicki (Stary Boodman), Paweł Szczęsny (Marynarz), Waldemar Błaszczyk (Kapitan parowca), Benek Lewandowski (Novecento jako dziecko)
IX Festiwal Teatru Polskiego Radia i Teatru Telewizji Polskiej "Dwa Teatry" 5-7.06.2009 r. Sopot