Honor ponad wszystko
Wilno, 18 września 1939 roku. Wojna. Po siedemnastu dniach od rozpoczęcia inwazji hitlerowców na Polskę do ataku na nasz kraj dołączają także Sowieci. Sunące od wschodu rosyjskie oddziały bez większych przeszkód zajmują kolejne miasta. Do sztabu polskiego wojska w Wilnie dochodzą niepokojące informacje o zbliżającym się niebezpieczeństwie...
Polscy żołnierze nie chcą oddać miasta bez walki, jednak rozkaz o rozpoczęciu ataku w chwili wejścia Armii Czerwonej przez bramy Wilna nie nadchodzi. Zamiast niego zostaje zarządzona ewakuacja miasta. Na swoim posterunku do końca zostaje tylko trójka żołnierzy z oddziału Korpusu Ochrony Pogranicza. Nie chcąc zostawić bez ochrony mauzoleum "Matki i Serca Syna" zadedykowanego marszałkowi Piłsudskiemu, zdecydowali się pełnić rolę ostatniej warty honorowej na wileńskiej Rossie.
Historia, rozstrzelanych przez wkraczające do Wilna wojska sowieckie, trzech "zwykłych" żołnierzy KOP'u - kaprala Wincentego Salwińskiego oraz szeregowych Wacława Sawickiego i Piotra Stachirowicza, przez historyków traktowana jest jako "ludowa legenda". To właśnie na niej Władysław Zawistowski oparł swoje słuchowisko "Rozstrzelana warta honorowa". Audycja jest próbą rekonstrukcji wydarzeń, mających miejsce w 1939 roku w Wilnie. Historię dramatycznej obrony miasta autor przedstawia nam z dwóch perspektyw - sztabu dowódczego, którego członkowie w decydującym momencie woleli uciec z Wilna, oraz żołnierzy KOP'u, próbujących do końca, z honorem bronić ojczyzny i wartości, których przysięgali strzec. Autor umiejętnie "bawi się" uczuciami słuchaczy, jednoznacznie wskazując, jakie postawy i wartości powinny być promowane w dzisiejszych czasach.
"Rozstrzelana warta honorowa" w reżyserii Henryka Rozena była jedną z tegorocznych propozycji do nagrody Wielki Splendor, przyznawanej przez Zespół Teatru Polskiego Radia w ramach sopockiego festiwalu Dwa Teatry. Słuchowisko poruszające, mocno oddziałujące na emocje słuchaczy.
Aleksandra Waśko
Teatralia Trójmiasto
9 czerwca 2009
Polskie Radio Gdańsk
Władysław Zawistowski
"Rozstrzelana warta honorowa"
reżyseria: Henryk Rozen
występują: Jerzy Kiszkis (Antoni Weryka, przewodnik wileński), Stanisław Michalski (płk. Kazimierz Rybicki), Krzysztof Gordon (płk. Jarosław Okulicz-Kozaryn), Mirosław Krawczyk (ppłk Tadeusz Podwysocki), Zbigniew Olszewski (mjr Aleksander Romiszowski), Jacek Labijak (płk. Szyłejko), Jerzy Gorzko (ppłk. Aleksander Aleksandrowicz)
IX Festiwal Teatru Polskiego Radia i Teatru Telewizji Polskiej "Dwa Teatry" w Sopocie