Szlakami podziałów i pokus - turystyka na pielgrzymce
Kiedy zagorzali parafianie spotykają się z wycieczkowiczami zaopatrzonymi w trunki, autobus nieustannie się psuje, pani Zosia chrapie, a nad wszystkim czuwają: niekompetentny organizator pielgrzymki oraz romansujący z jedną z uczestniczek wyprawy ksiądz, sprawy muszą potoczyć się fatalnie. I zabawnie. Jak w życiu.
"Tacy jesteśmy: skłóceni, podzieleni..." - mówi w aż nazbyt wymownej scenie zakonnik, ojciec Jacek, podsumowując pielgrzymów wytykających sobie wady, skrywających zawiść, podejrzliwość, tajemnice, dawne, PRL-owskie grzechy, flirty i umiłowanie alkoholu. Do pielgrzymów tych należą również żarliwi parafianie, których postawa opiera się raczej na rzucaniu kamieniami, niż naśladowaniu świętych. Wszystko to stopniowo ujawnia się podczas pielgrzymki, będącej dla jednych wycieczką, dla innych - podróżą w miejsca święte. Pielgrzymki - co trzeba dodać - przedstawionej humorystycznie i za pomocą satyrycznych, ale czasami też ponurych scen.
"Pielgrzymi"
Sztuka Marka Pruchniewskiego porusza kwestie drażliwe - religijność, rozliczenie z przeszłością, zakorzenione wady. Nie operując natrętną moralistyką, autor stara się ukazać obraz społeczeństwa polskiego. Pewne barwy tego obrazu zawiera w kontekście pielgrzymki traktowanej przez większość jako atrakcja turystyczna; w małych scenkach, odsłaniających prawdę o poszczególnych postaciach; w popijającej brandy kobiecie, nawróconej w Lourdes i niedowierzającej, nieprzychylnej reakcji parafian na to zdarzenie; w ojcu Jacku, wydawałoby się - jedynym dobrym bohaterze, który - jak się okazuje - w czasach seminarium był szpiegiem władz. W każdym jednak tkwi "okruch, niegasnący blask" - przypomina zakonnik. Także w skłóconych pielgrzymach, którzy ostatecznie dochodzą do porozumienia i wspólnie bawią się na uroczystości ślubnej kierowcy autobusu i Marii. Jest jednak coś, co podczas tego ślubu przypomina o drugim obliczu bohaterów. To migające na ekranie ujęcia z kamery, którą jeden z pielgrzymów uwieczniał podróż i toczone na niej kłótnie.
Pielgrzymi, mimo wszystko, budzą sympatię. Widzimy Grzegorza Halamę jako kierowcę wadliwego autobusu i kokietującą go, przyszłą żonę Marię - Edytę Jungowską, wdzięcznie odgrywającą swoją rolę. Rozbawienie budzi Zbigniew Suszyński, czyli komicznie plączący się w zeznaniach organizator wyjazdu. Umiejętnie odegrał swoją postać również skupiony i poważny Cezary Kosiński jako Ojciec Jacek, starający się odkupić niechlubną przeszłość poprzez rzeczywiste poświęcenie się dobru. Wspomaga on księdza Jurka (Szymon Kuśmider), który ostatecznie wybiera drogę duchownego i rezygnuje z pokusy stojącej przed nim w postaci dawnej miłości. Także pozostali bohaterowie muszą zmagać się z jakimiś przeciwnościami, są reprezentantami różnych ułomności i wad. Postacie pielgrzymów tworzą podzieloną antagonizmami, ale oddaną w wesoły sposób, galerię współczesnych Polaków.
Podczas pielgrzymki wędrujemy wraz z nimi przez Czechy, Austrię, Francję, Hiszpanię, Portugalię i Włochy. Przekonują nas o tym ujęcia widoków i charakterystycznych miejsc z tych krajów, wmontowane między kręcone w Polsce sceny z aktorami. Podróży towarzyszą atrakcje w postaci kupowania pamiątek, śpiewanie piosenek, zarówno z kręgu biesiadnego ("Szła dzieweczka do laseczka"), jak i religijnego ("Abba Ojcze"), ale także palące słońce, które sprzyja wybuchom tlących się konfliktów.
Anna Dobrecka
Teatralia Lublin
6 stycznia 2010
Teatr Telewizji
Marek Pruchniewski
"Pielgrzymi"
reżyseria: Maciej Dejczer
scenografia: Agnieszka Zawadowska, Krzysztof Benedek
opracowanie muzyczne: Piotr Majchrzak
mistrz oświetlenia: Janusz Wojtczak
kostiumy: Elżbieta Radke
zdjęcia: Arkadiusz Tomiak
montaż: Marcin "Kot" Bastkowski
obsada: Katarzyna Bujakiewicz (Młoda), Izabela Dąbrowska (Irena Prawdziwa), Edyta Jungowska (Maria Waleczny), Aleksandra Konieczna (Matka), Maria Mamona (Żona Staszka), Dorota Nowakowska (Anna Rojewska), Kinga Preis (Artystka), Krystyna Ulewicz (Pani Zosia), Ewa Telega (Majorowa), Halina Wyrodek (Janina Strzelista), Witold Dębicki (Major), Grzegorz Halama (Kierowca), Cezary Kosiński (Ojciec Jacek), Szymon Kuśmider (Ksiądz Jurek), Henryk Niebudek (Pan Staszek), Paweł Nowisz (Tadeusz Rojewski), Zbigniew Suszyński (Jaskółka), Dariusz Toczek (Młody), Krystian Urbański (Syn).
premiera: 28 stycznia 2002 r.