internetowy magazyn teatralny TEATRALIA - artykuły - "Lekcja z rozumienia wieszcza albo o pogryzieniu Słowackiego Juliusza"

Lekcja z rozumienia wieszcza albo o pogryzieniu Słowackiego Juliusza

XCVI Krakowski Salon Poezji w Gdańsku poświęcony został twórczości Juliusza Słowackiego. Czytanie utworów mistrza zbiegło się w czasie z premierą "Zawiszy Czarnego" na deskach Teatru Wybrzeże oraz niedawno zakończonym Rokiem Słowackiego (A.D. 2009). Jakkolwiek świetnie przygotowana interpretacja niemal dwustuletnich tekstów nie przysparzała trudności w odbiorze, tak odbiorcy nie stanęli na wysokości zadania.

Gospodyni i pomysłodawczyni przedsięwzięcia, Marta Jankowska, już na początku niedzielnego spotkania przyznała, że apogeum jej styczności z poezją wieszcza z Krzemieńca przypadło na okres szkoły średniej. Wyznanie to spotkało się ze zrozumieniem, jako że większość rodaków aktorki mogłaby wypowiedzieć się w podobnym tonie. Pałeczkę więc przejęła Dorota Androsz, podejmując się roli scenarzystki tego wydania Salonu.

Spodziewałam się i miałam nadzieję, że realizacja pod jej przewodnictwem będzie niebanalna. I rzeczywiście: na tyle, na ile było to możliwe, aktorka potraktowała sprawę oryginalnie. Różnorodność tekstów pod względem tematycznym nie pozwoliła na chwilę nudy, a wahania nastroju od wzniosłego patriotyzmu do poetyckich westchnień ornitologicznych skłaniały widzów do skupienia na tekście i niwelowały słuchacza ucieczkę w zadumę. Dorota Androsz i jej koledzy próbowali przybliżyć zebranym Słowackiego-człowieka za sprawą fragmentów listów do matki oraz lżejszych utworów poetyckich następujących, rzecz jasna, po lekturowych olbrzymach. Nietrudno było na podstawie wybranych, często wyrwanych z kontekstu, treści zauważyć u wieszcza otwarty umysł, chłonny wiedzy, wrażliwy na piękno. Język jego wartki, tekst inteligentny, szczery, dowcipny. Lecz nie wszyscy to zauważyli, popadając w stereotyp szkolnej sztampy i kiwając głowami z przekonaniem powtarzali, jakim "Słowacki wielkim poetą był". Okazało się, że wśród starszego pokolenia (średnia wieku na sali zdecydowanie powyżej "wieku średniego") pokutuje pogląd, jakoby klasyków przedstawiać można li tylko w sposób klasyczny, a każde odstępstwo od tej archaicznej zasady ma szansę poskutkować ostracyzmem artysty. Aktorzy Doroty Androsz i ona sama z rażącą dezaprobatą się nie spotkali, ale też nie wznoszono okrzyków entuzjazmu, które momentami byłyby, moim zdaniem, dopuszczalne. Czary dopełniła okrasa recytacji w postaci akompaniamentu zespołu Małgorzaty Szmudy: autorskimi improwizacjami, od zmysłowej mruczanki, przez lekko muskane dzwonki, po wariacje instrumentalno-wokalne, muzycy starali się porwać widownię, lecz z przykrością trzeba przyznać, że tylko nieliczni dali się uwieść.

Ostatecznie odbiór wydarzenia był w większości dwojaki: część widzów pozostała przy swojej, przez lata pielęgnowanej, poważnej i cierpkiej wizji wieszcza, jednak z pewną przyjemnością i dystansem słuchając zgoła innej twórczości niż ta powszechnie znana. Inni - z niedowierzaniem i niemal oburzeniem przyjęli tę, według nich, próbę zdjęcia mistrza z piedestału. Pozostali - to garstka gotowa podpisać się pod powyższym tekstem.

Bernadeta Sobczyńska
Teatralia Trójmiasto
4 marca 2010

96 Krakowski Salon Poezji w Gdańsku
"Gryźć Słowackiego"
scenariusz: Dorota Androsz
wystąpili: Dorota Androsz, Małgorzata Oracz, Wanda Skorny, Zbigniew Olszewski, Marek Tynda, Krystian Wieczorek
oprawa muzyczna: Gosia Szmuda z zespołem
28 lutego 2010 r., Ratusz Staromiejski w Gdańsku.