W kręgu twórczych relacji
Jeden to duński książę, drugi - polski reżyser, aktor, reformator teatru. Jeden żyje w literackiej rzeczywistości XI stulecia, drugi pochodzi ze świata realnego, sytuującego się na przełomie XIX i XX wieku. Ich spotkanie - niezwykłe, inspirujące, twórcze - opisała Wanda Świątkowska w publikacji "Książę. Hamlet Juliusza Osterwy".
Książka, wydana przez Księgarnię Akademicką w serii "Interpretacje Dramatu", zawiera wieloaspektowe opracowanie "Hamleta" Juliusza Osterwy. Analiza przygotowana przez Wandę Świątkowską - doktora nauk humanistycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego, znawczynię twórczości Szekspira i teatru Osterwy - obejmuje nie tylko prace badawcze nad samym tekstem, ale również odkrywa znaczenie postaci Hamleta w życiu i teatralnej filozofii twórcy Reduty.
Publikacja ma charakter naukowy, o czym przekonuje nas już jej podstawa, wskazana przez Wandę Świątkowską we wprowadzeniu do książki. Stanowi ją rozprawa doktorska autorki - "'Hamlet po polsku pojęty'. 'Hamlet' Williama Shakespeare'a w parafrazie Juliusza Osterwy wobec źródeł, w kontekście biografii artysty i jego myślenia o teatrze".
"Hamlet", nieprzeznaczony przez Osterwę do druku, pozostawiony przez niego w maszynopisach i rękopisach, stał się dla autorki polem aktywnej gry z tekstem, wymagającym uporządkowania i pozostawiającym wiele możliwości interpretacyjnych; dzięki temu lektura książki Świątkowskiej pozwala poznać czytelnikowi różne aspekty przygody Osterwy z duńskim księciem. Uwagę zwraca już samo uchwycenie tekstu "Hamleta" w procesie jego tworzenia i ukazanie przy tym zależności mających wpływ na ów proces, szczególnie inspiracji Osterwy przemyśleniami i wskazówkami Stanisława Wyspiańskiego na temat szekspirowskiego bohatera ("Studium o 'Hamlecie'"). Jednocześnie zaś, czytając książkę, poznajemy nie tylko sposób kształtowania dzieła przez twórcę, ale również - w odwrotnym ujęciu - oddziaływanie "Hamleta" na samego Osterwę.
Drogę przez odkrywanie znaczeń i własności utworu ułatwia nam przejrzysta kompozycja publikacji Świątkowskiej. Materiał podzielony został na siedem rozdziałów, w których autorka prowadzi nas kolejno przez omówienie charakteru tekstu, jego kontekstów i inspiracji, przez wykazanie źródeł utworu i naświetlenie procesu twórczego, analizę monologów Hamleta, a także wybranych scen i postaci dramatu, kończąc na ostatniej, podsumowującej części książki. Bogate opracowanie uzupełniają dodatkowo ilustracje, przedstawiające fotografie Osterwy i zdjęcia fragmentów jego rękopisów.
"Książę. Hamlet Juliusza Osterwy" to pozycja interesująca i warta uwagi, w przystępny sposób prezentująca obszerny materiał. Książka ta - ze względu na swój naukowy charakter - wydaje się być przeznaczona dla środowiska akademickiego, jednak chętnie sięgną po nią również pasjonaci teatru, wielbiciele Osterwy i "Hamleta", jak i wszyscy ci, których ciekawi wzajemna relacja twórcy i jego dzieła.
Anna Dobrecka
Teatralia Lublin
3 marca 2010
Wanda Świątkowska
"Książę. Hamlet Juliusza Osterwy"
Księgarnia Akademicka, Kraków 2009.