Pierwszy ból
Kiedyś byliśmy dziećmi. Patrzyliśmy zupełnie inaczej na świat. Gdy zdarzało się coś niewytłumaczalnego dla nas, mogliśmy bez skrępowania wyjaśniać to nadnaturalnymi siłami. "Skrzydlak" to bajka o fantazjach dziecinnych. To spektakl ukazujący świat widziany oczami dziecka poszukującego dostępniejszych wyjaśnień na trapiące je problemy.
Michael przeprowadza się wraz z rodziną do starego domu. Za niedługo przyjdzie na świat jego siostra. Rodzice czynią więc przygotowania, aby powitać maleństwo w odrestaurowanej posiadłości. Są tak tym zajęci, że przestają niemalże zwracać uwagę na syna. Po narodzinach siostry jest już tylko gorzej. Okazuje się, że mała ma chore serce. Rodzice żyją więc w ciągłym strachu przed pogorszeniem się stanu jej zdrowia. Michael inaczej przeżywa te problemy. Wraz z narodzinami młodszej siostrzyczki i wiadomością o jej chorobie, Michael odkrywa niezwykłą tajemnicę, którą kryją czeluści starego garażu pod ich domem.
W starej, zakurzonej i klaustrofobicznej przestrzeni znajduje się stworzenie, którego istnienia nigdy by się nie spodziewał. Pokraczna postać wygląda i zachowuje się jak kloszard. Najbardziej jednak dziwi nadmierna drażliwość na punkcie osobliwej narośli na jej plecach. Michael zaczyna powoli oswajać tę dziwaczną istotę. Zaczyna z nią rozmawiać, przynosić jej pokarmy, lekarstwa na rzekomy artretyzm. Ostateczną tajemnicę o Skrzydlaku odkrywa Michael wraz z Niną dopiero później.
"Skrzydlak"
fot. S. Strama
Sztuka Davida Almonda jest wzruszająca ze względu na ciepłe relacje pomiędzy bohaterami. Są to zwykli, prości ludzie, których spotykają problemy. Starają się jednak myśleć pozytywnie. Czasem jest to wręcz naiwne i zakrawa na hipokryzję. Nigdy nie mają jednak złych intencji. Gdy wydaje się być naprawdę źle, zawsze znajdzie się dobra dusza, w której można znaleźć wsparcie. Michael spotyka Ninę, zaprzyjaźniają się, dzielą się tajemnicami, mają wspólne zainteresowania. Ich przyjaźń jest pełna miłości. Odkrywają razem sekrety swoich małych światów, przy rymach Williama Blake'a, przy cichym szeleście trzepotu skrzydeł.
Bo właśnie o to w całej sztuce się rozchodzi. O trzepot skrzydeł. O wsłuchiwanie się w lekkie podmuchy wiatru, powodowane cyklicznymi ruchami skrzydeł. O wsłuchiwanie się w przyrodę, w te najcichsze dźwięki, ale i najistotniejsze zarazem. Delikatny pisk małych piskląt, rytmiczne bicie serc mają tu niemal metafizyczne znaczenie. Akcja więc rozgrywa się pomiędzy jednym a drugim uderzeniem.
"Skrzydlak"
plakat do spektaklu
Taka forma racjonalizacji dziecięcej, której dokonuje Michael jako lekarstwo na problemy, nie jest w sztuce jednak wysunięta na plan pierwszy. Dzieci oglądające spektakl widzą piękną baśń, która może wydarzyć się w czasach współczesnych. Skrzydlak to personifikacja dziecięcych wyobrażeń. To pragnienie posiadania tajemnicy, (wymyślonego) przyjaciela, lepszego świata, sekretnego miejsca, do którego tylko ono ma dostęp. Zakurzony garaż jest zamczyskiem Michaela, jego labiryntem z różnymi zakamarkami. Półmrok skrywa największą tajemnicę jego życia. Skrzydlak jest osobistością magiczną i podświadomie utożsamianą przez Michaela jako ucieczka przed problemami związanymi ze stanem zdrowia siostrzyczki. W pewnym momencie, gdy Skrzydlaka zabraknie, chłopca dręczą największe obawy...
Przygoda Michaela to także podróż w głąb literatury, historii symboli. Próbuje odszukać znaczenia skrzydeł. Podejrzewa być może, że ludzie też kiedyś byli aniołami, dlatego stara się znaleźć i wytłumaczyć zastosowanie tak prostego elementu budowy człowieka, jak łopatki. W poszukiwaniach pomaga mu Nina, jak również rozmowy z lekarzami. Wszystko stopniowo sprawia, że zaczyna rozumieć sens choroby swojej siostrzyczki oraz czyni pierwszą poważną wędrówkę w głąb siebie.
Aleksandra Pyrkosz
Teatralia Kraków
18 maja 2010
Teatr Ludowy w Krakowie
David Almond
"Skrzydlak"
reżyseria: Włodzimierz Nurkowski
scenografia: Andrzej Witkowski
obsada: Patrycja Durska, Beata Schimscheiner, Barbara Szałapak, Katarzyna Tlałka, Piotr Franasowicz, Paweł Kumięga, Tadeusz Łomnicki, Marcin Stec, Kajetan Wolniewicz
premiera: 27 marca 2010 r.