Boska prawda
"Bóg mówi słowo" w reżyserii Jana Englerta jest przedstawieniem dyplomowym studentów czwartego roku w Akademii Teatralnej im. A. Zelwerowicza, wystawianym w Teatrze Collegium Nobilium. Sztuka została stworzona na podstawie dwóch dramatów Stanisława Wyspiańskiego: "Klątwy" oraz "Sędziów".
"Bóg mówi słowo"
fot. K. Skorża
Teksty obydwu dramatów połączone w jedno przedstawienie traktują o rozmaicie pojmowanej moralności i poczuciu sprawiedliwości w świecie, w którym dobro miesza się ze złem, wartości tracą znaczenie, a wiara mylona jest z zabobonami i ciemnotą społeczeństwa. W ciągu całego spektaklu mamy do czynienia z różnymi antagonizmami targającymi człowiekiem w relacji z samym sobą, innymi ludźmi a wreszcie z Bogiem, w kontekście odpowiedzialności za swoje winy. Bohaterowie oczekują, że Bóg, będący wspólnym mianownikiem obydwu narracji, wskaże im właściwą drogę odkupienia. Bóg przemawia do bohaterów poprzez czyny i słowa innych ludzi, upomina ich i ostrzega, oni jednak nie rozumieją przekazu i popełniają dalsze błędy, które nieuchronnie prowadzą do tragedii będących konsekwencją sprzeniewierzenia się boskim prawom: złamania celibatu, cudzołóstwa, dzieciobójstwa. Dowiadujemy się, że niezależnie od wyznania wiary, czasu i miejsca akcji jest jedna sprawiedliwość, jedna moralność i jedna prawda, obowiązujące nas wszystkich, bez wyjątku, których nie można pojmować czy interpretować niejednakowo.
"Bóg mówi słowo"
fot. K. Skorża
Historie zostały opowiedziane naprzemiennie, będąc dla siebie nawzajem lustrzanym odbiciem ubytku etyki, zagubionych wartości i ludzkiej krzywdy w perspektywie różnych wyznań wiary: chrześcijańskiego i judaistycznego. Dramaty połączono w sposób zarówno podkreślający ich analogię w kwestiach kluczowych, jak i pozwalający zachować ich autonomię. Subtelna granica rozkłada siły na obydwie szale, oddając słuszność ich spójności i odrębności. Nadal mamy więc do czynienia z dwoma różnymi opowieściami, nie zaś miszmaszem "skleconym" z kilku wątków różnych fabuł. Zostały one jednak opowiedziane ponad barierami: geograficzną, czasową, religijną, czy związaną z tożsamością bohaterów. Trudność osiągnięcia takiego efektu akcentuje fakt braku podziału na akty, ascetyczna wręcz sceneria czy też obecność jednej i tej samej tłuszczy, bezceremonialnie podkreślającej rosnące emocje na scenie "Sędziów" lub podżegającej do zbrodni w "Klątwie". Englert wspaniale wydobywa ponadczasowość i uniwersalność obydwu dramatów.
Młody, zdolny zespół aktorów gra z niezwykle silnym ładunkiem emocjonalnym, czasami tylko nazbyt hałasując, jakby chciał zagłuszyć swoją nieśmiałość i brak doświadczenia. Zupełnie niepotrzebnie, bo dał z siebie naprawdę wszystko oraz sprawił, że spektakl jest dla widza bardzo intensywnym i pięknym przeżyciem.
Englert w jednym z wywiadów powiedział "Cały czas staram się realizować teatr, w którym wszystko będzie się zgadzało: treść, styl, forma, rzemiosło". Mnie osobiście zgadza się tutaj absolutnie wszystko.
Iwona Staroszczyk
Teatralia Warszawa
9 lutego 2010
Teatr Collegium Nobilium w Warszawie
Stanisław Wyspiański
"Bóg mówi słowo"
na podstawie dramatów "Klątwa" i "Sędziowie"
reżyseria: Jan Englert
muzyka: Stanisław Radwan
scenografia i kostiumy: Kinga Nieśmiałek (ASP)
obsada: Konrad Darocha, Grzegorz Daukszewicz, Aleksandra Grzelak, Marcin Januszkiewicz, Marta Juras, Paweł Krucz, Marek Kudełko, Jacek Kwiecień, Mateusz Lisiecki, Weronika Nockowska, Szymon Nowak, Natalia Rybicka, Mateusz Sacharzewski, Maria Semotiuk, Natalia Sikora, Anna Szymańczyk, Przemysław Wyszyński, Zofia Zborowska, Michał Żerucha
premiera: 30 listopada 2009 r. oraz 1 grudnia 2009 r.