Przygody wyobraźni. Kulisy teatru lalkowego
Wystawa w Centrum Scenografii Polskiej w Katowicach "... gry wyobraźni... za parawanem teatru lalek" zaproponowała program edukacyjny dla dzieci i młodzieży, mający na celu pogłębienie teatralnej wiedzy. Jednocześnie, bogactwo eksponatów pochodzących z różnorodnych spektakli Śląskiego Teatru Lalki i Aktora Ateneum może być także pretekstem do odkrycia nowych wiadomości w dziedzinie mitologii, baśni, legend. Sądzę jednakże, że obejrzenie tej wystawy może przynieść sporo estetycznej przyjemności także dorosłym.
Lalki są niezwykle fascynujące. Przykuwają uwagę, kiedy umiejętnie animują je aktorzy, potrafią jednak zaciekawić co najmniej tak samo, kiedy są unieruchomione, a światłocień modeluje fakturę materiału, z jakiego je wykonano, a barwy wyglądają inaczej bez ostrego scenicznego oświetlenia. Najcierpliwsi aktorzy świata po godzinach pracy.
"Alkasyn i Nikoleta"
Wystawa "... gry wyobraźni..." zgromadziła jedne z najpiękniejszych lalek i elementów scenografii w historii katowickiego teatru. Doświadczenie oglądania lalek pozbawionych aktorów (kolejność jest właśnie taka: najpierw lalka, potem aktor - tak zdaje się sugerować ekspozycja) jest niezwykłe, zwłaszcza wtedy, jeśli w pamięci ma się spektakl, z którego pochodzą. Można obejrzeć lalki i elementy scenografii znane z "Kowala", "Przypowieści o szczęściu", "Tezeusza i Ariadny", "Ballad i romansów", "Alkasyna i Nikolety" , a także ze starszych spektakli, od dawna już niegoszczących na scenie Ateneum ("Słowik", "O Medyku Feliksie"). Ich wykonanie jest misterne, lalki pochodzące z poszczególnych przedstawień łączą plastyczne detale czy pewien ogólny charakter, ale wszystkie one są niewątpliwie dziełami sztuki.
"Tezeusz i Ariadna"
Także scenografia zapada w pamięć, jak chociażby ta projektu Evy Farkašovej do "Przypowieści o szczęściu". Na ekranach wyświetlane są fragmenty niektórych przedstawień, co pozwala na wyobrażenie sobie lalek w samym sercu teatru, ale wzrok i tak przykuwają lalki materialnie obecne w sali wystawowej.
Jednakże dłuższe przypatrywanie się nieożywionym lalkom sprawia, że dominować zaczyna uczucie niepokoju - martwota lalek pozbawionych ręki aktora staje się nieco przerażająca. Po chwili jednak można skierować się ku ekspozycji poświęconej kolejnemu przedstawieniu i znowu na chwilę oddać się estetycznej kontemplacji, nie na długo jednak. Miejsce lalek jest w teatrze, na scenie, z aktorami, i zawsze dla publiczności. Ich natura, sama w sobie, zawsze pozostanie dla nas niezgłębiona.
Marta Nowok
Teatralia Śląsk
2 lutego 2010
Wystawa "... gry wyobraźni... za parawanem teatru lalek"
Muzeum Śląskie, Centrum Scenografii Polskiej, Śląski Teatr Lalki i Aktora Ateneum w Katowicach
19 września - 30 listopada 2009 r.