"Hamlet" na ludowo
Każdy z nas zna w mniejszym lub większym stopniu jedno z najwybitniejszych dzieł Szekspira. Wyobraźmy sobie, że słynnym "Hamletem" interesuje się partia i zmusza prosty lud do przeniesienia go na scenę. Czy jesteśmy w stanie przewidzieć, co z tego wyniknie?
"Przedstawienie Hamleta we wsi Głucha Dolna" Ivo Brešana to tekst niezwykle bogaty. Z jednej strony opisuje mechanizm funkcjonowania władzy ludowej, propagandy i zbiorowego prania mózgu, z drugiej bawi się motywami powszechnie znanymi w literaturze, przepisując jeden z najsłynniejszych dramatów Szekspira. Pełen jest aluzji i cytatów, a do tego stanowi świetną zabawę językową, gdyż swobodnie przeplatają się w nim gwara ludowa z normą literacką i językiem propagandy. Wszystko to czyni z dramatu wielopoziomową grę z odbiorcą.
"Przedstawienie Hamleta we wsi Głucha Dolna"
Spektakl Tomasza Obary jest w zasadzie wierną realizacją tekstu. Na spotkaniu partyjnym władza ludowa postanawia przybliżyć mieszkańcom wsi "kulturę wyższą" i wystawia "Hamleta". Problem stanowi jednak zbyt wyszukany język zachodniego kapitalisty (czyli Szekspira), tekst więc zostaje przepisany na nowo i dostosowany do poziomu wykonawców. Stosunkowo prosta historia nabiera kolorów, gdy podczas prób uświadamiamy sobie, że sytuacja życiowa mieszkańców odpowiada problemom odgrywanych przez nich postaci. I tak teatr zmienia się w rzeczywistość, odsłaniając dodatkowo wielką machinę zakłamania i propagandy stosowaną przez partyjnych, z których każdy dba tylko o własny interes - gotowy zmilczeć oczywiste nieprawidłowości w funkcjonowaniu społeczności, byle tylko nie zostać z niej wykluczonym.
"Przedstawienie Hamleta we wsi Głucha Dolna"
W przedstawieniu wszystko się zgadza: mamy konflikt, dobrze poprowadzoną akcję i napięcie, idealnie odzwierciedlającą tekst oryginalny scenografię przedstawiającą spółdzielnię przekształconą w salę prób, nie najgorsze aktorstwo (z jednym wyjątkiem wybitnym - Kajetan Wolniewicz jako Bukara jest cudownie demoniczny i niesamowicie obleśny, czym przyprawia o gęsią skórkę), bardzo dobrą ostatnią scenę tańca. Mimo to czegoś brakuje. Niby nie ma się do czego przyczepić, bo realizacja jest bardzo poprawna, ale może właśnie w tym tkwi problem. Reżyser przenosi na scenę tekst i na tym się jego rola kończy. Nie mówi niczego od siebie, nie ustosunkowuje się do problemu, pokazuje nam pewien obraz, nie dając punktu zaczepienia do głębszej analizy. Dramat broni się sam w sobie, ale jeśli jestem bardzo ciekawa jego zakończenia, mogę sobie przeczytać w domu, nie muszę iść w tym celu do teatru. Jeżeli rozrywka była jedynym założeniem przedstawienia, to udało się je zrealizować na całkiem przyzwoitym poziomie. Ale niektórzy widzowie, w tym ja, są nieco bardziej wybredni i taki cel im nie wystarcza.
Martyna Lechman
Teatralia Kraków
2 lutego 2010
Teatr Ludowy w Krakowie
Duża Scena
Ivo Brešan
"Przedstawienie Hamleta we wsi Głucha Dolna"
przekład: Stanisław Kaszyński
reżyseria: Tomasz Obara
scenografia: Andrzej Witkowski
opracowanie muzyczne: zespół OPIEWO
współpraca produkcyjna: Adam Sochacki
obsada:
Mata Bukara - Kajetan Wolniewicz
Mile Puljo - Krzysztof Górecki
Andzia - Iwona Sitkowska
Majkaca - Małgorzata Krzysica
Macak - Jacek Wojciechowski
Joca - Piotr Franasowicz
Skunca - Piotr Pilitowski
Simurina - Tadeusz Łomnicki
Chłopi i chłopki ze wsi Głucha Dolna - Jadwiga Lesiak, Piotr Piecha, Jan Nosal, Jacek Joniec
premiera: 3 kwietnia 2009 r.