Namiêtno¶æ i fa³sz
Na "S±siadach", w spektaklu "Hamlet" Rzeszowskiego Stowarzyszenia Inicjatyw Artystycznych PE£NA KULTURA ujrzeli¶my dwie kobiece postaci rodem z Szekspira. W dodatku dwie antagonistki, kobiety totalnie ró¿ne, siln± Lady Makbet oraz efemeryczn± i delikatn± Ofeliê. Za¶ Teatr Korez zafundowa³ widzom gorzkie acz niepozbawione dystansu oraz humoru spojrzenie na ¶wiat aktora. Te dwa ró¿ne spektakle zosta³y zagrane po sobie i co¶ je ³±czy.
Z dwóch sztandarowych dzie³ Szekspira - "Hamleta" oraz "Makbeta" - RSIA PE£NA KULTURA wyci±gnê³o postaci kobiece, które, wydawaæ by siê mog³o, s± zupe³nie ró¿ne - ³±czy je jedynie p³eæ oraz swego rodzaju opêtanie. Jednak dziêki spektaklowi zauwa¿amy zupe³nie nowy w±tek, now± niæ porozumienia, któr± jest mi³o¶æ maj±ca zupe³nie ró¿ny wymiar w obydwu dramatach. Obie bohaterki ³±czy namiêtno¶æ, a z pocz±tku skrajnie odmienne ich monologi ³±cz± siê w ostatnich chwilach w jedno, w jaki¶ specyficzny rodzaj dialogu, wyznania grzechów. Koniec obu kobiet jest taki sam - ¶mieræ. Jednak nieszczê¶cie ka¿dej z nich by³o innego rodzaju. Ofelia jest przecie¿ uosobieniem niewinno¶ci, sterowana przez ojca i brata, którzy ¿±dni chwa³y nie zawahaj± siê przed niczym, oraz Hamleta... Tych trzech mê¿czyzn doprowadza m³odziutk± dziewczynê do szaleñstwa, mi³o¶æ staje siê og³upieniem i prowadzi do zadania ciosu ostatecznego.
Jak¿e inna w porównaniu do Ofelii jest Lady Makbet, kobieta przesi±kniêta do szpiku ko¶ci z³em, spychaj±ca w przepa¶æ ¶mierci nie tylko swego mê¿a - Makbeta, ale i siebie. Zbrodnia, do której popycha mê¿a, pozostawia piêtno nie tylko na nim. Jej d³onie splamione s± krwi± niewinnych ludzi, krwi±, któr± sama widzi. Opêtanie nie udziela siê tylko jej mê¿owi, ale i jej. Obydwie kobiety maj± wizje swoich mê¿czyzn, poszukuj± ich, pa³aj± do nich namiêtno¶ci± i niesamowit± têsknot±. W³a¶nie ta tragiczna w skutkach mi³o¶æ prowadzi je na skraj wytrzyma³o¶ci, skraj szaleñstwa. Prowadzi do ¶mierci.
Spektakl odznacza siê sugestywn± acz skromn± scenografi±, która u¶wiadamia widzowi, i¿ znalaz³ siê w szpitalnej sali. Stroje, jak i przedmioty, utrzymane s± w tonacji bieli. Scenografia ta daje spore pole do popisu aktorkom, co doskonale widaæ w momencie, gdy, poza swoim cia³em, wykorzystuj± lalki. S± one albo sam± mask±, w przypadku Lady Makbet i Makbeta, albo marionetk± w przypadku Ofelli i Hamleta. Lalki pomagaj± w ukazaniu namiêtno¶ci, które w³adaj± obydwoma kobietami. Ciê¿ar spektaklu spoczywa na obu aktorkach i obie d¼wigaj± go do samego koñca. Jednak kreacja Ofelii wydaje siê byæ w stosunku do Lady Makbet zagrana zbyt mocno, poniewa¿ Ofelia zostaje wykreowana na kobietê dojrza³±, na równi z makbetowsk± bohaterk±.
Kolejn± propozycj± skierowan± ju¿ do mniej wymagaj±cego widza by³ monodram "Kolega Mela Gibsona" Teatru Korez z Katowic, opowiadaj±cy historiê pewnego artysty - Feliksa Rzepki. Aktor ten, swego czasu jak¿e wielki, zarabiaj±cy krocie na polonijnych wyjazdach do USA, gdzie ¶piewa³ "O mój rozmarynie..." i inne rzewne patriotyczne pie¶ni, cz³owiek, który by³ na szczycie, nagle z niego spada. Feliksa poznajemy podczas zeznañ na komisariacie policyjnym. S³owo po s³owie poznajemy ca³e ¿ycie. ¯ycie pe³ne "ochów" i "achów", cudowno¶ci rozdawanych autografów i ogólnego ubóstwienia w³asnej persony. W mocno zakrzywionym zwierciadle widzimy ci±gle grywane role, o¶mieszenie aktora. Jednak poza tym autoironicznym obrazem artysty, ze spektaklu spoziera olbrzymie zagubienie i ma³ostkowo¶æ tego zacietrzewionego cz³owieka. W sumie sam spektakl nie powsta³ zapewne, by dawaæ widzowi zbyt wiele do my¶lenia, a po prostu daæ rozrywkê, ale...
Tekst napisany zosta³ przez satyryka i konferansjera Tomasza Jachimka. Uwydatnia i wyolbrzymia wszelkie stereotypy dotycz±ce aktorów, na¶miewa siê z nich do¶æ bezceremonialnie w dodatku z iskr±, która porywa publikê. Spektakl nagrodzony zosta³ przez publiczno¶æ owacj± na stoj±co. Choæ tekst by³ ewidentnie pisany pod publiczkê, to aktor Miros³aw Neinert potrafi³ przyci±gn±æ widza, zahipnotyzowaæ go i przede wszystkim daæ ¶wietne show.
"S±siedzi" zawsze w swoich ods³onach kierowani byli do szerokiej publiczno¶ci, na tym festiwalu ka¿dy widz - zarówno ten wymagaj±cy, jak i oczekuj±cy od teatru jedynie rozrywki - znajdzie co¶ dla siebie. Jednak zauwa¿yæ trzeba, ¿e obydwa te spektakle, choæ osadzone w zupe³nie ró¿nej konwencji, ka¿± nam siê zastanowiæ nad swoim egoizmem i ma³ostkowo¶ci±.
Anna Petynia
Teatralia Lublin
6 lipca 2010
RSIA Pe³na Kultura
"Dwie historie mi³osne"
na podstawie fragmentów: "Macbetha" i "Hamleta" W. Szekspira
przek³ad: Maciej S³omczyñski
re¿yseria: Yan Mosk
muzyka: John Zorn
opracowanie muzyczne: Andrzej Jakubowski
przygotowanie wokalne: Bo¿ena Stasiowska-Chrobak
premiera: 26 maja 2010 r.
Teatr Korez w Katowicach
Tomasz Jachimek
"Kolega Mela Gibsona"
re¿yseria: Waldemar Patlewicz
obsada: Miros³aw Neinert
¶wiat³o i d¼wiêk: Sergiusz Bro¿ek
prapremiera: 15 grudnia 2007 r.
V Festiwal Teatrów Europy ¦rodkowej "S±siedzi" 14-18 czerwca 2010 r., Lublin.