Niezależni zależni od rzeczywistości
Teatrem Ósmego Dnia znów rządziły teatry niezależne. Kolejny festiwal Młody Teatr Niezależny był okazją do zademonstrowania głosu sprzeciwu wobec otaczającej nas rzeczywistości. Manifest raz był wypowiedziany dobitnie i z przekąsem, innym razem owiany gęstą metaforą.
"Extra Polish" jeleniogórskiego Teatru Odnalezionego nawiązywał do "Extra Virgin" z poprzedniej edycji festiwalu nie tylko tytułem. Również ten spektakl podjął rozważania o pozycji kobiety we współczesnej, polskiej (choć tak naprawdę uniwersalnej) rzeczywistości. A pozycja to niełatwa - gdzieś pomiędzy potulną kurą domową a obiektem pożądania mężczyzn. Na spektakl, inspirowany "Amatorkami" Jelinek, składają się historie kilku kobiet, przeplatające się ze sobą dość chaotycznie, a komentowane cały czas przez narratorów.
"Extra Polish"
Najbardziej wyeksponowany i równocześnie najciekawszy wydaje się być wątek Pauli, młodej dziewczyny, która chce wyłamać się z przeklętego kręgu ekspedientek i gospodyń domowych. Pragnie wyjechać na zagraniczną wycieczkę, pójść do kina, być niezależną, a potem znaleźć sobie bogatego męża. Gdy jednak w jej życiu pojawia się mężczyzna - uczucia biorą górę nad rozsądkiem, a może po prostu wpada w pułapkę płci. Chce go wyręczać w pracy, dogadza w łóżku, opiekuje się nim, gdy jest pijany. Jej marzenia pękają jak bańka mydlana - okazuje się, że były jak ona - niepewne i iluzoryczne. I choć mężczyzna ukazany jest tu jako pan i władca, znów to nie on obarczony jest ciężarem winy za taki stan rzeczy. Znamienne są słowa matki Pauli - "Dlaczego ona miałaby mieć lepiej ode mnie?", które są pewnym sankcjonowaniem tej niełatwej rzeczywistości przez same kobiety.
Świetnie dopracowano scenografię, na którą składa się kilka prostych przedmiotów codziennego użytku, ciekawie wykorzystanych. Łóżko, stół, miska, muszla klozetowa - każdy jej element świadczy o dominacji mężczyzny. Każdy rekwizyt zostaje wykorzystany do tego, by mu dogodzić. Aktorzy zgrabnie operują tymi symbolami, nieustannie komentując poczynania kolejnych postaci. Czasem wydaje się jednak, że słów już nie potrzeba. Kreowane przez nich obrazy nietrudno odczytać, a bardzo dobrze dopracowana strona wizualna spektaklu ginie gdzieś w potoku słów.
"Animo tristi"
Słowa nie pojawiają się natomiast w "Animo tristi" Teatru Palmera Eldritcha. Operuje on głównie ruchem, mimiką, ciemnością i światłem oraz muzyką. Eldritch pisał: "Początkowe podniecenie nową, nieoczekiwaną sytuacją zastąpił ogólny marazm. Wszyscy są w jakimś dziwnym letargu, odrętwieniu. Nadal brak łączności. Brak słów. Pozostajemy w swoich kapsułach". To wyobcowanie i przygnębienie widać było w obłąkańczych ruchach aktorów, którzy przedzierali się na drugą stronę sceny pomiędzy postawionymi na jej środku czarnymi słupami. Ich gonitwa zdawała się być całkiem bezcelowa. Czasem tylko przystawali na skraju sceny, tuż przed widownią, a ich twarze wykrzywiały się w dziwnym grymasie - ni to uśmiechu, ni przerażeniu. Ich białe kostiumy dało się zauważyć, nawet gdy gasły światła, a trzeba przyznać, że ciemność i półmrok były chętnie wykorzystywane w spektaklu. Budowały napięcie wzmacniane głośną muzyką. Pojawiało się nagle i równie nagle znikało, pozostawiając na scenie postaci popadające w coraz większy marazm.
Spektakle, mimo całkiem różnej estetyki i odmiennej tematyki, łączył wspólny mianownik - uzależnienie od rzeczywistości, niezgoda na bierność i apatię. Młode teatry pokazują, że jeśli rzeczywistość nie jest idealna, warto o tym mówić.
Agnieszka Misiewicz
Teatralia Poznań
16 czerwca 2010
Teatr Odnaleziony (Jelenia Góra)
"Extra Polish"
inspiracja: "Amatorki" Efriede Jelinek
scenariusz, reżyseria, scenografia: Łukasz Duda
muzyka: Yann Tiersen
kooprodukcja: Teatr Odnaleziony, Jeleniogórskie Centrum Kultury
obsada: Agata Mamzer, Piotr Kamola, Alicja Perdion, Dominika Krop, Aneta Kozińska, Renata Marchowska, Eryk Malepszak
Teatr Plamera Eldritcha (Poznań)
"Animo tristi"
scenariusz i reżyseria: Palmer Eldritch
muzyka: Patryk Lichota
kosiumy: Ilona Binarsch
aktorzy: Agata Elsner, Marcin Głowiński, Kuba Kapral, Tomasz Michniewicz
koprodukcja: Stowarzyszenie Artystyczne KOLEKTYW i Teatr Ósmego Dnia
premiera: 11 czerwca 2010 r.
IV Festiwal Młody Teatr Niezależny, Teatr Ósmego Dnia w Poznaniu, 9-12 czerwca 2010 r.